زلزله در وین: اسقفهای ارمنستان پشت دولت پاشینیان را خالی کردند!
مناقشه اصلاحات کلیسا و خودمختاری در ارمنستان؛ از پاشینیان تا بیانیه سانت پولتن
اسقف اعظم «هونان» از ارمنستان که پیش از این از منتقدان صریح رهبر کلیسای حواری ارامنه (جاثلیق اعظم) بود و خواستار استعفای وی شده بود، اکنون در چرخشی آشکار، به بیانیهای مهم پیوسته است که از شهر «سانت پولتن» اتریش منتشر شده است. این تغییر موضع در حالی رخ میدهد که اسقف هونان پیش از عزیمت به اتریش، نسبت به بازگشت با پاسخهای شفاف و مستدل در خصوص اصلاحات کلیسا ابراز امیدواری کرده بود.
اتهامات سنگین و پروژه اصلاحات کلیسا
اتهامات مطرح شده علیه جاثلیق اعظم از سوی منتقدان، شامل موارد سنگینی همچون نقض عهد تجرد، شایعاتی درباره «عامل نفوذی بودن» برادر وی، وادار کردن روحانیون به مشارکت در اعتراضات خیابانی و اتهام مدیریت کاملاً خودکامه کلیسا بود. اسقف اعظم هونان پیشتر با همسویی با نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، پروژه اصلاحات ساختاری در کلیسا را آغاز کرده بود.
بیانیه نیمهشب و مطالبات قاطع روحانیون
بیانیه اخیر که حوالی نیمهشب از اتریش صادر شده، به نمایندگی از تمامی ۲۵ اسقف اعظم و اسقف شرکتکننده در اجلاس است. در این سند، روحانیون ارشد ضمن تجدید پیمان و پافشاری بر وفاداری مطلق خود به مقر مقدس «اچمیادزین» و شخص جاثلیق اعظم ارامنه، از مقامات دولتی ارمنستان قاطعانه خواستهاند که فوراً به موج آزار و اذیتها علیه نهاد کلیسا پایان داده و به خودمختاری و استقلال تاریخی این نهاد مذهبی احترام بگذارند.
در بخش مهمی از این بیانیه اعتراضی، توقف فوری سرکوبها، اتهامتراشیهای واهی و دروغپراکنیها علیه روحانیون و رهبر منتخب کلیسای ارامنه مطالبه شده است. همچنین درخواست شده است که چهار اسقف و کشیش بازداشتشده، به همراه سایر شهروندان مدافع کلیسا، بلافاصله آزاد شوند و دولت در تمامی اقدامات خود منحصراً بر مدار قانون اساسی جمهوری ارمنستان حرکت کند.
دعوت به گفتوگوی درونکلیسایی و هشدار به اسقفهای همسو
شرکتکنندگان در اجلاس اسقفها، ضمن ابراز امیدواری برای حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات از طریق میز گفتوگو، بر پرهیز از «ادبیات بینتیجه، تهدیدآمیز و مبتنی بر ضربالاجل» تاکید کردهاند. آنها همچنین اسقفهایی را که به جریان پاشینیان پیوستهاند، مورد خطاب قرار دادند. نکته قابل توجه این است که در این بیانیه جدید، نام اسقف اعظم هونان و اسقف «گئورگ سارویان» که پیشتر خلع لباس شده بود، از فهرست اسقفهای منتقد حذف شده است.
روحانیون ارشد در این سند از هشت اسقف مورد اشاره خواستهاند تا با درک عمیق از عهد وفاداری خود به اچمیادزین و جاثلیق اعظم و همچنین رسالت خدمتگزاری خود عمل کنند. آنها تصریح کردهاند که تمامی مسائل مرتبط با حیات درونی کلیسا باید منحصراً در مراجع ذیصلاح کلیسا مطرح و حلوفصل شود و از هرگونه اقدامات خلاف قوانین شرعی و رویکردهای تجزیهطلبانه جداً خودداری ورزند.
انتقاد از متن بیانیه و ابهامات سیاسی
در واکنش به این تحولات، اسقف گئورگ سارویان با لحنی انتقادی، متن بیانیه را فاقد سنخیت با واقعیتهای امروز دانسته و از طفره رفتن آن از پرداختن به «رسوایی اخلاقی منتسب به اسقف آرشاک» و «سیاسی شدن فزاینده کلیسا» انتقاد کرده است. وی این بیانیه را به شدت مشکوک دانسته و به عدم وجود امضای تاییدشده پای نام ۲۵ نفر اشاره میکند. سارویان همچنین ابراز تردید کرده که تمامی این افراد از محتوای متن مطلع بودهاند.
رد دخالتهای خارجی و دفاع از استقلال کلیسا
حاضران در نشست اتریش با صراحت هرگونه جنبش تحت عنوان اصلاحات را که با فشار و تحمیل اراده خارجی صورت گیرد، کاملاً مردود دانستند. آنها تاکید کردند که تمامی مسائل باید در چارچوب شوراهای قانونی اسقفها بررسی شود. لازم به ذکر است که این نشست سه روزه به دلیل ممنوعالخروجی رهبر کلیسا و شش اسقف ارشد، عملاً به یک گردهمایی ساده بدون صلاحیت قانونی برای اتخاذ تصمیمات الزامآور تنزل یافته بود.
در این بیانیه همچنین پاسخی قاطع به اتهامات محافل وابسته به دولت مبنی بر خدمت رهبر کلیسا به کشورهای بیگانه یا نیت انتقال مقر کلیسا به خارج از مرزها داده شده است. متن بیانیه تاکید دارد: «کلیسای ارامنه هرگز به نیروهای بیگانه یا منافع خارجی خدمت نکرده و نخواهد کرد، بلکه همواره وفاداری بیقید و شرط خود را منحصراً نثار ملت ارمنی و حراست از هویت ملی ارامنه کرده است.»
سکوت پاشینیان و پرسشهای بیجواب سفر وین
نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان که رهبری کارزار اصلاحات کلیسا را بر عهده دارد، تاکنون واکنشی به بیانیه مجمع اسقفها نشان نداده است. این در حالی است که اعضای هسته مرکزی شورای اصلاحات که گمان میکردند اسقف هونان برای پیگیری دستور کار آنها به وین رفته است، اکنون در ابهام قرار دارند و تماسها با وی بینتیجه مانده است. هنوز مشخص نیست که آیا اسقف هونان در وین موضوعات حساسی نظیر ویدئوی جنجالی، ماجرای دختر داشتن جاثلیق اعظم و ارتباط برادر وی با کاگب (KGB) را مطرح کرده و پاسخ قانعکنندهای دریافت کرده است یا خیر. بیانیه یادآوری کرده است: «تنها رهبر کلیسای ارامنه، عیسی مسیح است.»
