زلزله سیاسی در بوسنی: جدایی‌طلب صرب پیروز شد؛ آیا تجزیه در راه است؟

سینیشا کاران، نامزد جدایی‌طلب صرب، با کسب ۵۰.۵ درصد آرا در انتخابات ریاست جمهوری مجدد جمهوری صربسکا، پیروزی خود را در این انتخابات تثبیت کرد. این انتخابات که عصر یکشنبه برگزار شد، پس از ابطال نتایج دور پیشین به دلیل تخلفات گسترده در شش درصد از حوزه‌های انتخابیه، دوباره به رای گذاشته شد.

جزئیات نتایج و دلیل برگزاری مجدد انتخابات

کمیسیون مرکزی انتخابات جمهوری صربسکا پس از شمارش کامل صندوق‌های رای، اعلام کرد که سینیشا کاران موفق به کسب اکثریت آرا شده و برای یک دوره هشت ماهه تا برگزاری انتخابات عادی بوسنی در ماه اکتبر، در سمت خود باقی خواهد ماند. دور اول این انتخابات که در ماه نوامبر گذشته برگزار شده بود، پس از کشف مغایرت‌های جدی در جریان بازشماری آرا و احتمال تقلب، از سوی کمیسیون انتخابات باطل و دستور برگزاری مجدد در ۱۳۶ حوزه از مجموع تقریباً ۲۲۰۰ حوزه رأی‌گیری صادر شد.

کاران، از نزدیکان میلوراد دودیک، رهبر حزب SNSD و رئیس‌جمهور سابق جمهوری صربسکا، پس از اعلام نتایج اظهار داشت: «این شبی است که ما دوباره کاری را که در ۲۳ سال گذشته انجام داده‌ایم، اما با قدرتی حتی بیشتر، آغاز می‌کنیم.» برانکو بلانوسا، نامزد اپوزیسیون و رقیب اصلی کاران، شکست در این انتخابات را پذیرفت.

برکناری رئیس جمهور سابق و تحولات سیاسی

پیروزی کاران در حالی رقم می‌خورد که میلوراد دودیک، ملی‌گرای صرب و رئیس جمهور سابق جمهوری صربسکا، در اوایل ماه اوت پس از تقریباً دو دهه زمامداری از سمت خود برکنار شد. دلیل برکناری وی، تصویب دو قانون بود که اجرای تصمیمات نماینده عالی سازمان ملل در بوسنی و هرزگوین را ممنوع می‌کرد. او پیش از این نیز به دلیل نادیده گرفتن احکام فرستاده صلح بین‌المللی و دادگاه قانون اساسی، با حکم یک سال زندان و شش سال ممنوعیت از فعالیت سیاسی از سوی دادگاه تجدیدنظر مواجه شده بود، هرچند وی این حکم را رد کرده بود.

دودیک، که مادامی که از حمایت مجلس صرب‌های بوسنی برخوردار بود خود را رئیس‌جمهور صرب‌ها می‌دانست، از حمایت الکساندر ووچیچ، رئیس‌جمهوری صربستان، و ویکتور اوربان، نخست‌وزیر مجارستان نیز برخوردار بود. فعالیت‌های جدایی‌طلبانه و گرایش وی به روسیه، روند عضویت بوسنی در اتحادیه اروپا را با وقفه روبرو کرده است.

چالش‌های روند دموکراتیک و موانع عضویت در اتحادیه اروپا

حتی در انتخابات مجدد روز یکشنبه، ناظران انتخاباتی بی‌نظمی‌هایی نظیر فشار بر رأی‌دهندگان و خرید رأی را گزارش کردند. بلانوسا، نامزد اپوزیسیون، ضمن تأکید بر اینکه ناامید نیست، این مسائل را «مشکلات سیستماتیک در روند انتخابات» خواند که با فناوری‌های جدید قابل حل نیستند.

میلوراد دودیک بارها خواستار جدایی نیمه صرب‌نشین بوسنی (جمهوری صربسکا) و پیوستن آن به صربستان شده است. این رویکرد موجب شد که دولت آمریکا در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن، تحریم‌هایی را علیه او و متحدانش اعمال کند. وی همچنین به فساد و گرایش به روسیه متهم شده است. اتحادیه اروپا که بوسنی نامزد عضویت در آن است، از این جمهوری خواسته تا حاکمیت قانون را تقویت کند.

بر اساس پیمان دیتون که در سال ۱۹۹۵ به جنگ داخلی چهار ساله بوسنی و هرزگوین پایان داد، بوسنی به دو نهاد اصلی تقسیم شد: فدراسیون بوسنی و هرزگوین که عمدتاً مسلمانان و کروات‌ها در آن ساکن هستند و جمهوری صربسکا که اکثریت آن را صرب‌های قومی تشکیل می‌دهند. این دو نهاد اداری در حوزه‌هایی غیر از سیاست خارجی، پولی، دفاعی و امنیتی از خودمختاری برخوردارند.