اولتیماتوم سازمان ملل به آمریکا و روسیه: پای میز مذاکره یا فاجعه جهانی؟
آغاز مذاکرات آمریکا و روسیه درباره کنترل تسلیحات هستهای و پیمان استارت نو برای امنیت جهانی
پیمان «استارت نو» (New START)، آخرین توافقنامه مهم کنترل تسلیحات هستهای میان ایالات متحده آمریکا و فدراسیون روسیه، امروز پنجشنبه، پنجم فوریه سال جاری میلادی، رسماً منقضی شد. این رویداد، که به معنای پایان چارچوبهای محدودکننده دوجانبه بر تسلیحات راهبردی تهاجمی است، نگرانیهای گستردهای را در جامعه بینالمللی برانگیخته و درخواستها برای بازگشت دو قدرت هستهای به میز مذاکره را افزایش داده است.
پایان مهلت "استارت نو" و نگرانیهای بینالمللی
در پی پایان یافتن اعتبار این توافقنامه حیاتی، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، از روسیه و ایالات متحده خواست تا بیدرنگ به مذاکرات بازگردند. گوترش با تأکید بر اهمیت توافقهای کاهش تسلیحات راهبردی، از هر دو کشور خواست تا بر سر یک چارچوب جدید که محدودیتهای قابل راستیآزمایی را احیا کرده، خطرات را کاهش داده و امنیت مشترک جهانی را تقویت کند، به توافق برسند. وی افزود که جهان اکنون از فدراسیون روسیه و ایالات متحده انتظار دارد که «سخنان خود را به عمل تبدیل کنند» و از اذعان هر دو کشور به ضرورت انعقاد چنین توافقهایی استقبال کرد.
واکنش کرملین: مسکو سنجیده عمل خواهد کرد
یوری اوشاکوف، دستیار رئیسجمهور روسیه، در واکنش به پایان اعتبار پیمان «استارت نو»، اعلام کرد که مقامات مسکو پس از این رویداد، کاملاً سنجیده و مسئولانه عمل خواهند کرد. وی یادآور شد که روسیه پیش از این به آمریکا پیشنهاد داده بود تا سقفهای کاهش تسلیحات در چارچوب این پیمان برای مدت یک سال بهعنوان خود-محدودسازی داوطلبانه تمدید شود، اما تاکنون هیچ پاسخ رسمی از سوی طرف آمریکایی دریافت نشده است. اوشاکوف تأکید کرد که مسیر دستیابی به راهحل از طریق مذاکرات برای تضمین ثبات راهبردی همچنان باز است. گنادی گاتیلوف، نماینده دائم روسیه در دفتر سازمان ملل متحد در ژنو، نیز پیشتر اظهار داشت که تماسها با هیئت آمریکایی در کنفرانس خلع سلاح برقرار است، هرچند این گفتگوها پراکنده و صرفاً کاری ارزیابی میشود.
پایان عصر کنترل تسلیحات هستهای دوجانبه
دمیتری مدودف، معاون رئیس شورای امنیت روسیه، با اشاره به این رویداد تاریخی، در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس (توئیتر سابق) نوشت که برای نخستین بار از سال ۱۹۷۲، هیچ توافقنامه دوجانبهای میان مسکو و واشنگتن برای محدود کردن نیروهای هستهای راهبردی وجود نخواهد داشت. وی تأکید کرد که تمامی چرخه پیشین چنین توافقهایی، از پیمان «سالت-۱» تا «استارت-۳»، اکنون به گذشته پیوسته است.
آمادگی روسیه برای گفتوگوی راهبردی
وزارت امور خارجه روسیه نیز با صدور بیانیهای اعلام کرد که این کشور در پی پایان یافتن اعتبار پیمان «استارت نو»، همچنان برای حلوفصل سیاسی-دیپلماتیک با آمریکا در حوزه امنیت راهبردی آمادگی دارد. در این بیانیه آمده است که روسیه به دنبال جستوجوی راههای سیاسی-دیپلماتیک برای تثبیت جامع اوضاع راهبردی بر اساس راهحلهای گفتوگومحور برابر و متقابلسودمند، در صورت فراهم شدن شرایط مناسب برای چنین تعاملاتی، خواهد بود.
وزارت خارجه روسیه یادآور شد که مسکو قبلاً پیشنهاد داده بود محدودیتهای این پیمان بهمدت یک سال پس از پایان رسمی آن بهصورت داوطلبانه رعایت شود، اما واشنگتن هیچ پاسخی به این پیشنهاد نداد. در نتیجه، طرف روسی بر این مبنا عمل میکند که دو طرف «دیگر متعهد» به اجرای تعهدات این پیمان نیستند. این وزارتخانه همچنین تأکید کرد که فدراسیون روسیه قصد دارد بهصورت مسئولانه و سنجیده عمل کرده و خطمشی خود را در حوزه تسلیحات راهبردی تهاجمی بر اساس تحلیل دقیق سیاست نظامی آمریکا و وضعیت کلی در عرصه راهبردی تنظیم کند و در صورت بروز تهدیدی علیه امنیت ملی خود، از جمله برای «اقدامات متقابل قاطع نظامی-فنی» آمادگی خواهد داشت. همچنین، نادیده گرفتن ابتکارهای مربوط به تمدید پیمان «استارت نو» از سوی آمریکا در تعیین سیاست خارجی مسکو مورد توجه قرار خواهد گرفت.
