اختصاصی سرانه؛
سهم ایران کمتر از بحرین کوچک / درآمد سرانه کشورهای حاشیه خلیج فارس ۱۲ برابر ایران
ایران بدترین وضعیت درآمد سرانه در بین کشورهای آسیایی را دارد و در جایگاه ۱۹ از بین ۲۰ کشور مورد بررسی ایستاده است. خبر دردناکتر آنکه درآمد سرانه در کشورهای حاشیه خلیج فارس ۱۰ تا ۱۲ برابر بیشتر از ایران است.
فرش قرمز ایران برای ورود سرمایهگذاران خارجی سالهاست پهن شده اما عدمثبات سیاسی و اقتصادی در کنار تلی از موانع کوچک و بزرگ، راه ورود سرمایههای آنسوی آب به ایران را سد کرده است. آخرین گزارش سرمایهگذاری خارجی آنکتاد نیز خبر از جذب یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار سرمایهگذاری مستقیم خارجی در سال ۲۰۲۲ میدهد و بهاینترتیب ایران در شاخص جذب سرمایهگذاری خارجی رتبه ۷۹در جهان و ۴ در خاورمیانه را ازآن خود کرده و پشت سر بحرین کوچک ایستاده است.
براساس گزارش آنکتاد، در این ردهبندی کشورهایی مانند بلغارستان، استونی، ایرلند، آلبانی، صربستان، ایسلند، پاکستان و ترکمنستان، بعد از ایران قرار گرفته و سرمایه خارجی کمتری نسبت به ایران جذب کردهاند.
امریکا با جذب سرمایه ۲۸۵ میلیارد دلاری در رتبه نخست، چین با جذب سرمایه ۱۸۹ میلیارد دلاری در رتبه دوم و سنگاپور با جذب سرمایه ۱۴۱ میلیارد دلاری در رتبه سوم این فهرست قرار دارند.
گزارش کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل میافزاید؛ در مجموع کشورهای عرب حوزه خلیجفارس در سال ۲۰۲۲ حدود ۳۷ میلیارد دلار سرمایه مستقیم خارجی جذب کردهاند که 60 درصد از این حجم سرمایهگذاری سهم امارات بوده است.
در کشورهای خاورمیانه نیز عربستان با جذب سرمایه ۷ میلیارد و ۸۸۶ میلیون دلاری در رتبه نخست منطقه ایستاده و عمان با ۳ میلیارد و ۷۱۶ میلیون دلار و بحرین با یک میلیارد و ۹۵۱ میلیون دلار سرمایه خارجی، رتبههای دوم و سوم را ازآن خود کردهاند. ایران حتی از بحرین کوچک نیز سرمایه کمتری جذب کرده است.
۳برداشت از گزارش سرمایهگذاری خارجی آنکتاد
برداشت اول: صدرنشینان جذب سرمایه خارجی
کشور - سرمایه جذب شده (میلیارد دلار)
امریکا - ۲۸۵
چین- ۱۸۹
سنگاپور - 141
برداشت دوم: صدرنشینان جذب سرمایه خاورمیانه
کشور - سرمایه جذب شده (دلار)
عربستان- ۷ میلیارد و ۸۸۶ میلیون
عمان - ۳ میلیارد و ۷۱۶ میلیون
بحرین - یک میلیارد و ۹۵۱ میلیون
ایران - یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون
برداشت سوم: جذب سرمایهگذاری خارجی ایران از ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۲
۲۰۱۲- ۴میلیارد و ۶۶۲ میلیون دلار
۲۰۱۳- ۳ میلیارد و ۵۰ میلیون دلار
۲۰۱۴- ۲میلیارد و ۱۰۵میلیون دلار
۲۰۱۵- ۲ میلیاردو۵۰میلیون دلار
۲۰۱۶- ۳ میلیارد و ۳۲۷ میلیون دلار
۲۰۱۷- ۵ میلیارد و ۱۹ میلیون
۲۰۱۸- ۲ میلیارد و ۳۷۳ میلیون
۲۰۱۹- یک میلیارد و ۵۰۸ میلیون
۲۰۲۰- یک میلیارد و ۳۴۲ میلیون
۲۰۲۱- یک میلیارد و ۴۲۵ میلیون
۲۰۲۲- یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون
نمایی از رتبههای ریسک اعتباری ایران
موسسه اعتبارسنجی مودیز در سال ۲۰۰۰ رتبه ریسک اعتباری ایران را B2 و در مسیر مثبت طبقهبندی کرد. این رتبه در سال ۲۰۰۳و از نظر موسسه اعتبارسنجی فیچ به محدوده B+ و باز هم در مسیر مثبت قرار گرفت. سه سال بعد و در سال ۲۰۰۶، رتبه ایران از نظر موسسه فیچ به BB- تنزل پیدا کرد و آینده منفی برای آن در نظر گرفته شد. در نهایت، در پایان همین سال، رتبه قطعی ایران B+ و پایدار اعلام شد. موسسه فیچ در آوریل ۲۰۰۸ تمامی رتبهبندیهای اعتباری ایران را به دلیل عدم بازپرداخت کامل Eurobond پس گرفت و رتبهای برای کشورمان متصور نشد. در گزارشی که سال ۲۰۱۶ منتشر شد، قیمت پایین نفت و زخمهای اقتصادی و ژئوپولیتیک ناشی از تحریمهای بینالمللی، رتبه ریسک اعتباری ایران را در جایگاه «پرخطر» قرار داد. این گزارش در عین حال تاکید داشت در صورت رفع تحریمها، ایران میتواند با استفاده از انتشار اوراق قرضه، جان تازهای به اقتصاد بدهد.
گزارش رتبهبندیهای اعتباری سال ۲۰۱۸، با تاکید بر احتمال نزول رتبه ریسک اعتباری ایران به جایگاه C، این رتبه را در جایگاه B اعلام کرد. در سال ۲۰۲۰ رتبه ریسک اعتباری ایران با توجه به رتبهبندی موسسه فیچ در رده CCC+ اعلام شد. این رتبهبندی نشان میداد که جایگاه اعتباری ایران آسیبپذیر است و احتمال دارد در آینده نزدیک بدهیهای خود را نکول کند. گزارش رتبهبندی ریسک اعتباری سال ۲۰۲۲ نیز از بازگشت ایران به رتبه B خبر میدهد.
در یک کلام؛ بهترین رتبه ریسک اعتباری سرمایهگذاری ایران در سال ۱۳۸۸ و معادل BBB گزارش شده و در سالهای پیش از انقلاب نیز این شاخص در رتبه A قرا داشته است. نگاهی به جدیدترین رتبه بندی ریسک اعتباری نشان میدهد شرایط ایران در کسب این رتبه رو به وخامت گذاشته است.
بررسی رتبههای ریسک اعتباری ایران در دو دهه اخیر حاکی از نوسانهای شدید در رتبههای ریسک اعتباری بوده که به عوامل مختلفی مانند تحریمهای اقتصادی، بیثباتی سیاسی، نرخ تورم بالا، کاهش ارزش پول و ضعف سیستم بانکی بازمیگردد. این رتبه نشان میدهد ایران با شرایط کنونی نمیتواند سرمایهگذاری خارجی جذب کند، به بازارهای مالی بینالمللی با نرخ بهره پایین دسترسی ندارد، وامهای بینالمللی را با هزینه بالاتری دریافت میکند و البته از تصویر اقتصادی ضعیفی در میان کشورهای دیگر برخوردار است.
درآمد سرانه
ایران بدترین وضعیت درآمد سرانه در بین کشورهای آسیایی را دارد و در جایگاه ۱۹ از بین ۲۰ کشور مورد بررسی ایستاده است. خبر دردناکتر آنکه درآمد سرانه در کشورهای حاشیه خلیج فارس ۱۰ تا ۱۲ برابر بیشتر از ایران است.
