اختصاصی سرانه؛
بازار روغن منفجر شد / گرانی ۱۵۳ درصدی!
قیمت روغن خوراکی در بازار امروز، بهویژه انواع مایع و سرخکردنی، به سطوحی رسیده که فاصله معناداری با روندهای تاریخی این کالا ایجاد کرده است.در این گزارش به بررسی نوسان قیمت روغن در سالهای اخیر پرداختیم.
دادههای قیمتی سال ۱۴۰۴ نشان میدهد پس از حذف ارز ترجیحی، قیمت برخی روغنهای مایع به بیش از یک میلیون تومان برای بستههای ۱.۵ لیتری رسیده است. این افزایش در حالی رخ داده که بررسی آمارهای بلندمدت نشان میدهد رشد قیمت روغن نباتی در دهههای گذشته، حتی در دورههای جهش تورمی، با شیب ملایمتری همراه بوده است.
روند تاریخی قیمت روغن
آمارهای موجود نشان میدهد میانگین قیمت هر کیلو روغن نباتی جامد در فاصله سالهای ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۱ بیش از ۳ برابر شده است. قیمت این کالا از ۹۷۶ تومان در سال ۱۳۸۸ به ۳۱۳۵ تومان در سال ۱۳۹۱ رسید.
با این حال، در ۴ سال بعد از آن، روند افزایش قیمت کندتر شد؛ بهطوری که اگر همان شیب قبلی ادامه پیدا میکرد، قیمت هر کیلو روغن جامد در سال ۱۳۹۵ باید به بیش از ۱۰ هزار تومان میرسید، اما میانگین قیمت واقعی در آن سال حدود ۵۲۷۴ تومان ثبت شده است. این آمار نشان میدهد در مقاطعی، سیاستهای قیمتی و حمایتی مانع جهش شدید قیمت شدهاند.
بازار امروز روغن؛ اعداد تازه پس از حذف ارز ترجیحی
در بازار امروز و در سال ۱۴۰۴، قیمت روغن خوراکی فاصله محسوسی با ارقام تاریخی پیدا کرده است. بر اساس دادههای قیمتی فعلی، روغن مایع آفتابگردان و کانولا در بسته ۱.۵ لیتری با قیمت ۷۸۸ هزار تومان عرضه میشود.
روغن آفتابگردان با حجم ۱.۳۵ لیتر ۳۷۶ هزار و ۶۰۰ تومان قیمت دارد، در حالی که روغن کانولا اصیل در بسته ۱۵۰۰ میلیلیتری به حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است. این ارقام بیانگر افزایش قابل توجه قیمت روغنهای مایع، بهویژه انواع کانولا، پس از حذف ارز ترجیحی است.
اختلاف قیمت در روغنهای سرخکردنی
در گروه روغنهای سرخکردنی بدون پالم نیز اختلاف قیمت قابل توجهی دیده میشود. روغن سرخکردنی بدون پالم شفاف با وزن ۱۶۲۰ گرم ۵۰۴ هزار تومان قیمتگذاری شده و همین محصول در بسته ۸۱۰ گرمی با قیمت ۲۵۲ هزار و ۸۰۰ تومان به فروش میرسد.
این نسبت قیمتی نشان میدهد قیمتگذاری در بازار عمدتاً متناسب با وزن انجام میشود، اما سطح کلی قیمتها نسبت به سالهای گذشته بهطور محسوسی بالاتر است.
چرا روغن گرانتر شد؟
دادههای ارائهشده نشان میدهد نقطه عطف افزایش قیمت روغن در سالهای اخیر، حذف ارز ترجیحی بوده است. پس از این تغییر، هزینه تأمین مواد اولیه و تولید برای کارخانهها افزایش یافته و این موضوع بهطور مستقیم در قیمت مصرفکننده منعکس شده است.
اطلاعات رسمی درباره سهم دقیق هر عامل در افزایش قیمت منتشر نشده، اما مقایسه قیمتهای فعلی با روندهای تاریخی نشان میدهد شدت افزایش در سالهای اخیر بیشتر از دورههای قبل بوده است.
سناریوهای پیشرو برای بازار روغن
در صورت ثبات شرایط فعلی، انتظار میرود قیمت روغن همچنان در سطوح بالا باقی بماند. با این حال، مشخص نیست آیا سیاست جدیدی برای کنترل قیمت یا حمایت از مصرفکنندگان در نظر گرفته خواهد شد یا خیر.
آنچه روشن است، فاصله قیمت روغن امروز با دهههای گذشته نشان میدهد این کالای اساسی از یک محصول نسبتا در دسترس به یکی از اقلام پرهزینه سبد خانوار تبدیل شده و روند آتی آن به تصمیمهای سیاستگذار و وضعیت هزینههای تولید وابسته است.
