۸ روز خاموشی، ۸ برابر گرانی! فیلترشکنها جیب مردم را به گروگان گرفتند: دولت پاسخ دهد!
قطعی اینترنت در ایران، بازار سیاه فیلترشکن را داغ و طرح اینترنت ملی را پررنگتر کرد.
تهران – در حالی که قطعی سراسری اینترنت در ایران وارد هشتمین روز متوالی خود شده است، گزارشها حاکی از تداوم قطع دسترسی به اینترنت ثابت و همراه است. در این میان، بسیاری از کاربران به ناچار از اینترنت داخلی موسوم به «ملی» استفاده میکنند. این قطعی گسترده به دنبال آغاز درگیریها در منطقه و تحولات اخیر آغاز شده و دسترسی به شبکه جهانی اینترنت را با محدودیتهای شدید مواجه کرده است.
الگوی جدید قطعی و تفاوت با گذشته
بررسیها نشان میدهد که الگوی قطعی اینترنت در حال حاضر با تجربههای پیشین از جمله قطعیهای دیماه گذشته متفاوت است. در دوره کنونی، ارسال پیامکها همچنان امکانپذیر بوده و کیفیت اینترنت داخلی، در مقایسه با قطعی قبلی که در سه چهار روز اول حتی اینترنت ملی نیز تقریباً از کار افتاده بود، بهتر ارزیابی میشود. در قطعی پیشین (۱۸ و ۱۹ دیماه)، هیچ پیامکی ارسال نمیشد و تماسهای تلفنی با اختلال جدی روبرو بودند.
هرچند در دوره فعلی نیز اختلالاتی در برقراری تماسها مشاهده میشود، اما وضعیت به مراتب بهتر از قطعی قبلی است. همچنین، شبکههای اجتماعی داخلی نظیر ایتا و بله فعال بوده و امکان تبادل پیام فراهم است؛ با این حال، این ارتباطات عمدتاً به پیامهای متنی محدود شده و کاربران در ارسال فایلهای حجیم با دشواری یا عدم امکان مواجه هستند. این وضعیت به ویژه برای افرادی که مجبور به دورکاری و استفاده از این پلتفرمها هستند، مشکلات جدی ایجاد کرده است.
افزایش بیسابقه قیمت VPN و شکلگیری بازار سیاه
با آغاز قطعی گسترده اینترنت، بار دیگر بازار فروش فیلترشکنها و VPN به شدت داغ شده است. این بازار که در دیماه نیز اوج گرفته بود و پس از اتصال نسبی اینترنت تا حدی آرام شده بود، اکنون با جهش چشمگیر قیمتها روبرو است. بر اساس گزارشها، قیمت هر گیگابایت ترافیک VPN در بازه نیم میلیون تا یک میلیون تومان معامله میشود که به مراتب سنگینتر از دوره قطعی پیشین است. با از کار افتادن کامل سرویسهای رایگان VPN نظیر سایفون، تقاضا برای فیلترشکنهای پولی افزایش یافته است.
تجربه کاربران حاکی از آن است که برای خرید ۱۰ گیگابایت ترافیک VPN، ناچار به پرداخت هزینههایی تا ۱۰ میلیون تومان نیز شدهاند. وبسایت «دیجیتاتو» نیز در این باره گزارش داده است که همزمان با تحولات اخیر و قطعی اینترنت در ایران، یک بازار سیاه بیسابقه برای فروش فیلترشکنها شکل گرفته است. فروشندگان هیچ تضمینی برای برقراری اتصال ارائه نمیدهند و اتصال به اینترنت بینالملل از طریق این ابزارها کاملاً شانسی و ناپایدار است.
بازتابهای بینالمللی و تجربه کاربران
کاربران ایرانی گزارش میدهند که ساعتها تلاش میکنند تا برای لحظاتی کوتاه به اینترنت متصل شوند، آن هم با سرعت و کیفیتی بسیار پایین. بسیاری از شهروندان از عدم امکان برقراری ارتباط با بستگان خود در خارج از کشور از طریق اینترنت گلایهمند هستند. روزنامه گاردین، به نقل از داگ مادوری، مدیر تحلیل اینترنت در کنتیک، گزارش داده است که ایران ساعاتی پس از آغاز حملات در روز شنبه، با قطعی تقریباً کامل اینترنت مواجه شد که اکنون بیش از ۱۹۲ ساعت به طول انجامیده است.
نتبلاکس، یک نهاد ناظر بر وضعیت اینترنت در جهان، روز پنجشنبه اعلام کرد که ترافیک اینترنت ایران «حدود یک درصد از سطح عادی» بوده است. دادههای خارجی نشان میدهند که اگرچه برخی زیرساختها آسیب دیدهاند، اما خود قطعی اینترنت توسط دولت آغاز شده است. قطعی فعلی نسبت به قطعی ژانویه در جریان اعتراضات سراسری شدت کمتری دارد و به نظر میرسد اینترنت داخلی و شبکههای تلفن همراه داخلی حداقل تا حدی فعال هستند. با این وجود، بسیاری از ایرانیان تقریباً به طور کامل از جهان خارج منزوی ماندهاند.
دسترسیهای محدود و الگوهای خاص قطعی
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که دادهها نشان میدهد برخی رسانهها برای تهیه خبر به اینترنت دسترسی دارند و تعدادی از خبرنگاران و فعالان سیاسی نیز از «خط سفید» (دسترسیهای ویژه) بهرهمند هستند. الگوی قطعی اخیر بیشتر شبیه به الگوهای قطعی پیشین در دورههای خاص بوده و برخی از ارتباط حداقلی برخوردارند. با این حال، کاربران عادی با تلاش بسیار و استفاده از انواع فیلترشکنهای پولی و رایگان، تنها برای مدت کوتاهی میتوانند به اینترنت وصل شوند که این اتصال نیز اغلب ناپایدار است.
