جهنم نفتی در راه است؟ حمله آمریکا به ایران و سونامی وحشت در بازارهای جهانی!
نااطمینانی ژئوپلیتیک ایران در تنگه هرمز، بازار جهانی نفت و قیمت انرژی را تهدید میکند.
حمله نظامی اخیر به ایران، نهتنها آرایش امنیتی خاورمیانه را دستخوش تغییر کرده، بلکه بازارهای جهانی نفت را نیز در برابر موجی از نااطمینانی قرار داده است. هرچند بازارها در زمان وقوع این رخداد تعطیل بودند، اما تحلیلگران بر این باورند که پیامدهای آن میتواند در روزها و هفتههای آتی، به طور جدی بر قیمت انرژی تأثیر بگذارد.
جایگاه استراتژیک ایران در بازار جهانی نفت
ایران با تولید روزانه حدود ۳.۳ میلیون بشکه نفت، تقریباً سه درصد از عرضه جهانی را تأمین میکند و چهارمین تولیدکننده بزرگ در سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) محسوب میشود. فراتر از حجم تولید، موقعیت ژئوپلیتیکی ایران، عامل اصلی نگرانی بازارهاست.
تنگه هرمز: شریان حیاتی انرژی جهان
ایران در کرانه تنگه هرمز واقع شده است؛ گذرگاهی حیاتی که حدود یکپنجم نفت خام جهان از آن عبور میکند. هرگونه اختلال در این مسیر آبی استراتژیک میتواند شوکی فوری و قابل توجه به قیمتهای جهانی نفت وارد کند.
نگرانیها درباره تأسیسات نفتی و پایانه خارک
تاکنون اطلاعات دقیقی درباره هدف قرار گرفتن تأسیسات نفتی ایران منتشر نشده است. با این حال، جزیره خارک به عنوان مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، در کانون توجه قرار دارد. این پایانه در سالهای اخیر بیش از دو میلیون بشکه نفت در روز را به بازارهای جهانی ارسال کرده و هرگونه آسیب به آن میتواند اقتصاد ایران و توازن عرضه در بازار جهانی را بهشدت تحت فشار قرار دهد.
پیامدهای بینالمللی و نقش چین
ایران طی سالهای گذشته، با وجود تحریمهای گسترده آمریکا، موفق به افزایش صادرات نفت خود شده که بخش عمده آن به چین، بزرگترین خریدار نفت ایران، صورت میگیرد. از این رو، هرگونه تشدید تنش که جریان نفت در خلیج فارس را مختل کند، تنها یک مسئله منطقهای نخواهد بود و منافع قدرتهای بزرگ جهانی را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.
سناریوهای احتمالی و سوابق تاریخی
در سطح منطقهای، سناریوی بسته شدن تنگه هرمز همچنان بدبینانهترین فرضیه برای بازار نفت است. اگرچه بسیاری از کارشناسان معتقدند ایران تمایلی به بستن کامل این گذرگاه برای مدت طولانی ندارد، اما حتی اقدامات محدود مانند ایجاد مزاحمت برای کشتیرانی یا حملات پراکنده به زیرساختهای انرژی، میتواند قیمتها را بهسرعت افزایش دهد. تجربه حمله به تأسیسات نفتی عربستان در سال ۲۰۱۹ نشان داد که بازار نفت بهشدت نسبت به چنین تهدیدهایی حساس است.
آمادگی منطقهای و محدودیتهای جایگزین
در هفتههای اخیر، کشورهای تولیدکننده نفت در حاشیه خلیج فارس نشانههایی از افزایش صادرات خود بروز دادهاند که میتواند تلاشی برای پیشدستی در برابر تشدید بحران باشد. با این حال، حتی ظرفیتهای جایگزین مانند خطوط لوله عربستان و امارات نیز قادر نیستند در صورت انسداد تنگه هرمز، شوک ناشی از کاهش عرضه را بهطور کامل جبران کنند.
ابهام و بیثباتی: چالش اصلی بازار جهانی
در نهایت، بازار نفت در نقطهای قرار گرفته است که بیش از هر عامل اقتصادی، به تحولات سیاسی و نظامی واکنش نشان میدهد. در صورت گسترش دامنه درگیری میان بازیگران اصلی، نفت میتواند بار دیگر به ابزار فشار ژئوپلیتیک تبدیل شود؛ ابزاری که پیامدهای آن فراتر از خاورمیانه، اقتصاد جهانی را هدف خواهد گرفت. در چنین شرایطی، آنچه بیش از همه بازارها را میترساند، نه صرفاً کاهش عرضه، بلکه تداوم ابهام و بیثباتی است.
