فوری و تکان‌دهنده: پایان کابوس "حجم مرده" در سد کرج! آیا آب تهران نجات یافت؟

سد کرج با عبور از تراز حجم مرده، همچنان با ۹۳ درصد ظرفیت خالی مواجه است

سد امیرکبیر (کرج)، یکی از پنج سد اصلی تامین آب شرب استان تهران، پس از دوره‌ای بی‌سابقه از کم‌آبی و رسیدن به حجم مرده، اکنون با افزایش ورودی آب، از این تراز عبور کرده و حجم ذخیره آب آن به ۱۳ میلیون مترمکعب رسیده است. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که این سد همچنان با ۹۳ درصد ظرفیت خالی روبرو بوده و تنها ۷ درصد از مخزن آن پر است.

سابقه و اهمیت سد کرج

سد امیرکبیر، به عنوان نخستین سد چندمنظوره ایران، در سال ۱۳۴۰ به بهره‌برداری رسید. این سازه حیاتی با سطح حوزه آبریزی ۷۶۴ کیلومترمربع و متوسط جریان آب سالانه ۴۷۲ میلیون مترمکعب، در فاصله ۶۳ کیلومتری شمال‌غربی تهران و در کیلومتر ۲۳ جاده کرج ـ چالوس واقع شده است. شرایط خشکسالی اخیر برای سد کرج در طول ۶۴ سال عمر بهره‌برداری از آن، بی‌سابقه تلقی می‌شود که نشان‌دهنده عمق بحران آبی در منطقه است.

گذر از دوره توقف برداشت آب

در شروع زمستان سال جاری، وضعیت بحرانی سد کرج به گونه‌ای بود که حجم ذخیره آب آن به رکورد بی‌سابقه ۶ میلیون مترمکعب رسید. در پی این شرایط، برداشت از ظرفیت آب ذخیره‌شده سد متوقف شد و خروجی آب با میزان ورودی لحظه‌ای به مخزن سد برابر گشت، که عملاً سهم سد کرج در تامین آب تهران و البرز را به حداقل رساند. این وضعیت تا اواخر بهمن‌ماه ادامه داشت تا اینکه با شروع آب شدن بخشی از ذخایر برفی تهران و افزایش ورودی آب به مخزن سد، حجم ذخیره آب در سد کرج بهبود یافته و به ۱۳ میلیون مترمکعب رسیده است.

با توجه به اینکه حجم مرده سد کرج حدود ۱۰ میلیون مترمکعب برآورد شده است، این سد پس از حدود دو ماه، از تراز حجم مرده فراتر رفته و از زمره سدهای با حجم مرده تهران خارج شده است. این امر نویدبخش بهبود نسبی وضعیت است.

وضعیت فعلی و چشم‌انداز آینده

با وجود افزایش حجم آب و عبور از تراز حجم مرده، تنها ۷ درصد از ظرفیت مخزن سد کرج پُر شده و ۹۳ درصد این ظرفیت همچنان خالی است. این بدان معناست که امکان برداشت آب با حجم بالا از ذخایر سد هنوز فراهم نیست. میزان فعلی ذخیره سد کرج (۱۳ میلیون مترمکعب) در مقایسه با روز مشابه سال قبل که ۱۹ میلیون مترمکعب بود و همچنین آمار درازمدت که به طور متوسط ۷۶ میلیون مترمکعب ثبت شده است، همچنان فاصله قابل توجهی دارد. این آمارها لزوم مدیریت منابع آبی و اتخاذ تدابیر جدی‌تر برای مقابله با چالش کم‌آبی را بیش از پیش نمایان می‌سازد.