شوک بزرگ اقتصادی در راه است: 1409، سال مرگ ریال قدیم؟
بانک مرکزی با حذف چهار صفر، ریال جدید (قِران) را برای تسهیل محاسبات معرفی کرد.
فرآیند آمادهسازی برای اصلاح واحد پول ملی و اجرای قانون حذف چهار صفر از ریال وارد مرحله عملیاتی مقدماتی شده است. رئیس گروه اقتصاد دیجیتال بانک مرکزی با تشریح جزئیات این طرح، تأکید کرد که این اقدام صرفاً تغییر مقیاس پول است و هیچ اثر قیمتی یا تورمی بر اقتصاد کشور نخواهد داشت.
آغاز فرایند اجرایی و زمانبندی قانون
فخری محدث، رئیس گروه اقتصاد دیجیتال اداره تحقیقات و بررسیهای اقتصادی بانک مرکزی، اعلام کرد که قانون اصلاح بند «الف» ماده 58 قانون بانک مرکزی در تاریخ هشتم آبانماه 1404 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و از شانزدهم آذرماه همان سال لازمالاجرا شد. بر اساس این قانون، یک دوره دوساله برای آمادهسازی زیرساختها در نظر گرفته شده که تا آذرماه 1406 ادامه خواهد داشت. این دوره شامل بهروزرسانی سامانههای بانکی، مالی، حسابداری، مالیاتی و تمامی بسترهای مرتبط با نظام پرداخت کشور است.
دوره گذار و ویژگیهای واحد پولی جدید
پس از اتمام مرحله آمادهسازی، کشور وارد دوره گذار سهساله خواهد شد. در این بازه، ریال قدیم و ریال جدید بهصورت همزمان معتبر خواهند بود و مردم میتوانند با هر دو واحد پولی مبادلات خود را انجام دهند. پس از پایان این دوره، ریال قدیم بهطور کامل از چرخه مبادلات خارج شده و تنها ریال جدید مبنای تمامی قراردادها، محاسبات و تراکنشهای مالی قرار خواهد گرفت. محدث تصریح کرد که واحد پول ملی همچنان «ریال» باقی میماند، اما با حذف چهار صفر، هر ریال جدید معادل 10 هزار ریال قدیم تعریف میشود. همچنین، برای واحد پول خرد، «قِران» در نظر گرفته شده که هر 100 قران برابر با یک ریال جدید خواهد بود.
عدم تأثیر بر اقتصاد کلان و قدرت خرید
رئیس گروه اقتصاد دیجیتال بانک مرکزی با رد هرگونه تأثیر این طرح بر متغیرهای کلان اقتصادی، اظهار داشت که این تغییر صرفاً یک تغییر اسمی و محاسباتی است و هیچ تغییری در ارزش واقعی پول یا قدرت خرید مردم ایجاد نمیکند. وی تأکید کرد که حذف چهار صفر هیچ اثری بر پایه پولی، نقدینگی و نرخ تورم ندارد و قرار نیست خلق پول جدیدی صورت گیرد. برنامه چاپ اسکناس نیز مطابق روال گذشته ادامه مییابد و تنها بهتدریج اسکناسهای جدید با واحد پولی جدید وارد چرخه میشوند.
اقدامات اجرایی و اهداف اصلی طرح
محدث همچنین از اجرای «برچسبگذاری دوگانه قیمتها» پیش از ورود رسمی به دوره گذار خبر داد. در این مرحله، قیمت کالاها و خدمات همزمان با ریال قدیم و ریال جدید درج میشود تا مردم بهصورت عملی با مقیاس جدید پولی آشنا شده و احتمال خطا یا سوءاستفاده قیمتی به حداقل برسد. هدف اصلی حذف صفرها، تسهیل محاسبات، کاهش خطای انسانی در حسابداری و مبادلات، سادهتر شدن ثبت ارقام مالی و همچنین کاهش هزینههای چاپ، حمل و امحای اسکناس عنوان شده است. این اقدام بیش از آنکه یک سیاست اقتصادی برای کنترل تورم باشد، یک اصلاح ساختاری در زبان پول و نظام محاسباتی کشور محسوب میشود.
بانک مرکزی اعلام کرده است که در طول دوره آمادهسازی و دوره گذار، اطلاعرسانی گسترده و نظارت مستمر بر بازار در دستور کار قرار دارد تا اجرای این اصلاح پولی بدون ایجاد اختلال و با حداقل ابهام برای مردم و فعالان اقتصادی انجام شود. پس از پایان دوره گذار سهساله و اعلام رسمی، تنها ریال جدید در کشور اعتبار خواهد داشت و اسکناسها و مسکوکات قدیمی مطابق دستورالعملهای ابلاغی جمعآوری میشوند.
