فاجعه بورس: دلار پرواز کرد، سهام سقوط! پشت پرده این معمای اقتصادی چیست؟
شاخص بورس ایران در پی نااطمینانی سیاسی، خروج سرمایه و ریسک سیستماتیک بازارهای مالی افت کرد.
بازارهای مالی ایران در دومین روز اسفندماه یکی از پرتلاطمترین مقاطع ماههای اخیر را تجربه کردند. در این روز، نرخ دلار با ثبت رکورد تاریخی ۱۶۴ هزار و ۷۴۰ تومان مواجه شد و همزمان، شاخص کل بورس نیز با افت ۲.۷ درصدی به سطح ۳ میلیون و ۷۰۳ هزار واحد عقبنشینی کرد و حمایت مهم ۳.۸ میلیون واحدی خود را از دست داد. این ریزش، دومین سقوط تاریخی بورس در دوره دامنه نوسان ۳ درصدی به شمار میرود.
وضعیت بازارهای مالی در روزهای پر تلاطم
روز گذشته، نشانههای آشکار «تشدید ریسکگریزی سیستماتیک» در کل بازار سهام مشاهده شد. به گونهای که بیش از ۹۳ درصد نمادهای معاملاتی در محدوده منفی معامله شدند؛ این اتفاق حاکی از آن است که فشار فروش نه محدود به چند صنعت خاص، بلکه به صورت فراگیر و سراسری در تالار شیشهای حکمفرما بوده است. این وضعیت، بر خلاف سایر روزهای منفی گذشته، نشان از نگرانی عمیقتر سرمایهگذاران دارد.
خروج سرمایه و کاهش ارزش معاملات
در همین راستا، بیش از ۱۴۶۴ میلیارد تومان نقدینگی حقیقی از بازار سهام خارج شد. ارزش معاملات نیز با کاهشی ۴۱ درصدی نسبت به چهارشنبه پیشین، به حدود ۴۲۷۴ میلیارد تومان رسید. نکته قابل تامل در این میان، خروج سرمایه از صندوقهای درآمد ثابت بود؛ ابزارهایی که معمولاً در شرایط نااطمینانی، مقصد سرمایههای محافظهکارانه به شمار میروند. این رفتار نشانهای از افزایش ریسک سیستماتیک و ترجیح داراییهای جایگزین غیرریالی از سوی سرمایهگذاران است.
فشار فروش بر صنایع و نمادها
بیشترین فشار فروش در سطح صنایع، بر نمادهای بزرگ و شاخصساز وارد آمد. گروههای پتروشیمی، فلزات اساسی، معدنی و بانکی به دلیل نقدشوندگی بالا، نخستین مقاصد فروش در شرایط اضطراب بودند. این در حالی است که سهام کوچکتر نیز از موج فروش در امان نماندند و همین موضوع به فراگیری منفیها در کل بازار انجامید.
ریشههای فشار فروش از دیدگاه تحلیلگران
تحلیلگران بازار سرمایه، فشار فروش اخیر را ریشه در سه عامل اصلی میدانند. نخست، تشدید نااطمینانیهای سیاسی و ابهام در مسیر روابط خارجی که منجر به افزایش نرخ تنزیل ذهنی سرمایهگذاران شده است. دوم، شکست سطوح حمایتی تکنیکال که فعالشدن حدضررها و فروشهای الگوریتمی را در پی داشت. و مولفه سوم، نگرانی نسبت به ثبات اقتصادی آینده است که حتی ابزارهای کمریسک را نیز از جذابیت انداخته است.
جذابیتهای بنیادی در سایه ابهامات
با این وجود، از منظر بنیادی، بسیاری از نسبتهای ارزشی بازار سهام به کفهای تاریخی نزدیک شدهاند. نرخ دلار نیمایی نیز به محدوده ۱۳۷ هزار تومان رسیده و انتظار میرود سودآوری شرکتهای صادراتمحور در سال جاری با این نرخها بهروزرسانی شود. همچنین با نزدیکشدن به فصل مجامع و تقسیم سود قابل توجه شرکتها، از نظر تئوریک بازار سرمایه در موقعیت جذابی قرار دارد. اما آنچه مانع از واکنش مثبت بازار سهام به این سیگنالهای مثبت میشود، «بلاتکلیفی سیاسی» است. سایه خبرهای مرتبط با روابط ایران و آمریکا و سناریوهای احتمالی تنش یا توافق، بر تصمیمگیری سرمایهگذاران سنگینی میکند و در چنین فضایی، بازار بیش از آنکه بر سود شرکتها تمرکز کند، در حال قیمتگذاری ریسک است.
