رسوایی قرن! ایمیلی که ناوگان مخفی نفت پوتین را لو داد و جهان را به لرزه درآورد
قاچاق نفت روسیه با ناوگان سایه و شبکه پنهانکار، تحریمهای جنگ اوکراین را دور میزند
یک اشتباه فنی در سیستمهای ایمیل خصوصی، پرده از یک شبکه گسترده قاچاق نفت روسیه برداشت که در طول فعالیت خود حداقل ۹۰ میلیارد دلار نفت خام را جابجا کرده و نقش کلیدی در تأمین مالی جنگ ایفا کرده است.
جزئیات کشف شبکه پنهانکار
روزنامه فایننشال تایمز در گزارشی ادعا کرده است که موفق به شناسایی ۴۸ شرکت به ظاهر مستقل شده که با وجود فعالیت از آدرسهای فیزیکی متفاوت، به نظر میرسد همگی برای پنهان کردن منشأ نفت روسیه، به ویژه از شرکت دولتی روسنفت، با یکدیگر همکاری میکنند. کشف این شبکه گسترده پنهانکار، به دلیل استفاده مشترک همه این شرکتها از یک سرور ایمیل خصوصی میسر شد.
بر اساس این گزارش، استفاده از شرکتهای واسطه، امکان پنهان کردن افراد و نهادهای تحریمشده و همچنین قیمت واقعی نفت را فراهم میکند. این پنهانکاری پس از اعمال تحریمهای آمریکا علیه شرکتهای روسنفت و لوکاویل در اکتبر ۲۰۲۵ شدت گرفت.
شیوه فعالیت و بازیگران اصلی
پس از اعمال تحریمها، شرکت «ردوود گلوبال» به بزرگترین صادرکننده نفت روسیه تبدیل شد. این شبکه عمدتاً توسط تاجران آذربایجانی مدیریت میشود که ارتباطات قوی با شرکت روسنفت دارند.
همچنین، روزنامه فایننشال تایمز توانسته ۴۴۲ دامنه اینترنتی را شناسایی کند که همگی از سرور ایمیل خصوصی مشترک استفاده میکنند؛ این موضوع نشاندهنده وظایف پشتیبانی مشترک میان این شرکتها است. با مقایسه اسامی دامنهها با دادههای گمرک روسیه و هند، شرکتهایی شناسایی شدند که میلیاردها دلار نفت روسیه را معامله کردهاند؛ این مقادیر از طریق دادههای گمرک روسیه ۵.۶ میلیارد دلار و از طریق دادههای گمرک هند ۱.۵ میلیارد دلار برآورد شده است.
چالشهای ردیابی و واکنشهای بینالمللی
بیشتر شرکتهای فعال در این شبکه، عمر کوتاهی دارند و به طور متوسط حدود شش ماه فعالیت میکنند که ردیابی آنها را برای مقامات مسئول تحریم دشوار میسازد. در حال حاضر، هشت شرکت از دامنههای شناساییشده تحت تحریمهای اتحادیه اروپا، آمریکا یا بریتانیا قرار دارند.
بایبا برازِ، وزیر امور خارجه لتونی، در واکنش به این موضوع گفت: «آنها اجرای سقف قیمت نفت را تقریباً غیرممکن میکنند و اکنون به پنهان کردن تولیدکنندگان تحریمشده روسیه کمک میکنند. به همین دلیل کل اکوسیستم باید تحریم شود.»
نقش روسنفت و ناوگان سایه
تحلیلها نشان میدهد که در نوامبر ۲۰۲۴، بیش از ۸۰ درصد صادرات نفت شرکت روسنفت از طریق همین شبکه منتقل شده است. بسیاری از محمولهها از طریق کشتیهای متصل به روسنفت، از جمله ناوگان سایه، جابجا شدهاند. تغییر مکرر نام کشتیها و شرکتها نیز برای پنهان کردن مقصد، منشأ و مالکیت نفت انجام شده است.
یک مدیر ارشد انرژی روسیه در این خصوص اظهار داشت: «این کار هزینه و زحمت اضافی ایجاد میکند، اما جریان نفت باید ادامه داشته باشد.» این گفته نشاندهنده عزم روسیه برای دور زدن تحریمها و حفظ صادرات نفت، علیرغم افزایش پیچیدگیها است.