افشاگری: لغو تحریمها از لیست مطالبات این مسئول دیپلماسی حذف شد! پشت پرده چیست؟
منافع اقتصادی ایران در گرو مذاکرات با آمریکا برای رفع تحریمها و آزادسازی منابع
اظهارات اخیر معاون دیپلماسی وزارت امور خارجه، درباره محورهای اقتصادی مذاکرات جاری میان ایران و آمریکا، به بحث و تبادل نظر گستردهای در محافل کارشناسی و رسانهای منجر شده است. این اظهارات، در حالی که بر منافع مشترک و بهرهمندی آمریکا از بازدهی اقتصادی سریع تأکید دارد، ابهاماتی را درباره جایگاه مطالبه لغو تحریمهای اقتصادی برای ایران پدید آورده است.
تأکید بر منافع متقابل و آزادسازی منابع
قنبری، معاون دیپلماسی، در تشریح روند گفتوگوها اعلام کرد که حوزههایی نظیر نفت و گاز، سرمایهگذاریهای معدنی و حتی خرید هواپیما به عنوان منافع مشترک در متن مذاکرات میان ایران و آمریکا گنجانده شدهاند. وی تصریح کرد که برای تضمین پایداری هرگونه توافق، ضروری است که ایالات متحده نیز از منافع اقتصادی با بازده بالا و سریع بهرهمند شود. به گفته معاون دیپلماسی، منابع محدود یا مسدودشده ایران نیز بخشی از توافق آتی خواهند بود و آزادسازی آنها باید به صورت واقعی و قابل استفاده محقق شود، نه صرفاً نمادین یا مقطعی.
پرسش از غیبت مطالبه لغو تحریمها
نکته قابل توجه در اظهارات معاون دیپلماسی، عدم اشاره صریح و شفاف به مطالبه لغو تحریمهای اقتصادی است؛ تحریمهایی که طی سالهای متمادی، بخش قابل توجهی از ظرفیتهای تولیدی، مالی و تجاری کشور را تحت فشار قرار داده و مانع از رشد و توسعه اقتصادی شدهاند. این غیبت، واکنشها و تحلیلهای متفاوتی را در پی داشته است.
نقد کارشناسان و لزوم توازن منافع
برخی کارشناسان با تحلیل رویکرد مطرحشده، این پرسش اساسی را مطرح میکنند که اگر قرار است آمریکا از منافع اقتصادی با بازده بالا و سریع در چارچوب توافق احتمالی برخوردار شود، نفع اقتصادی متقابل ایران دقیقاً در چه سطح و با چه تضمینی تعریف شده است؟ به باور این تحلیلگران، آزادسازی صرف بخشی از منابع مسدودشده که اساساً متعلق به ملت ایران هستند، به تنهایی نمیتواند به عنوان یک دستاورد اقتصادی راهبردی تلقی شود.
منتقدان این رویکرد معتقدند که بازگرداندن منابع بلوکهشده، در بهترین حالت به معنای احیای بخشی از حقوق از دسترفته کشور است و نه اعطای امتیازی جدید. از این منظر، هدفگذاری مذاکرات باید فراتر از آزادسازی مقطعی منابع باشد و لغو مؤثر، پایدار و قابل راستیآزمایی تحریمها به عنوان مطالبه نخست و اصلی ایران مطرح و پیگیری شود.
هشدار درباره پیامدهای عدم رفع تحریمها
کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که پذیرش سازوکاری که در آن یکطرف از منافع اقتصادی قابل توجه بهرهمند شود، اما در سوی دیگر، ساختار تحریمها به قوت خود باقی بماند و اقتصاد ایران تنها به دسترسی محدود به منابع خود بسنده کند، نمیتواند پایدار باشد. پایداری هر توافقی، در گرو توازن واقعی منافع و رفع کامل موانع ساختاری تجارت و سرمایهگذاری است.
با توجه به محدودیتهای جدی که اقتصاد ایران طی سالهای اخیر به دلیل تحریمها با آن مواجه بوده، انتظار میرود در چارچوب تبیین مذاکرات، مطالبه لغو تحریمهای ظالمانه به صورت صریح و در اولویت نخست مطرح شود. تحقق این مطالبه میتواند زمینهساز بازگشت پایدار سرمایهگذاری، رونق صادرات نفتی و غیرنفتی و بهبود شاخصهای کلان اقتصادی کشور باشد.
انتظار برای شفافیت بیشتر
به نظر میرسد ادامه گفتوگوها و انتشار جزئیات بیشتر از محتوای مذاکرات، میتواند به روشنتر شدن نسبت میان «منافع اقتصادی آمریکا» و «دستاوردهای اقتصادی ایران» کمک کند؛ نسبتی که در نهایت، معیار اصلی ارزیابی افکار عمومی و کارشناسان از هرگونه توافق احتمالی و میزان کارایی آن خواهد بود.
