راز بزرگ کالابرگها فاش شد: از امروز پول نقد در جیب شماست؟
آیا نقد کردن کالابرگ الکترونیکی به ضرر کمک معیشتی و به نفع بازار غیررسمی است؟
همزمان با آغاز شارژ سراسری کالابرگ الکترونیکی برای تمامی دهکهای درآمدی کشور در روز شنبه، ۲۵ بهمن ۱۴۰۴، بحثها پیرامون امکان تبدیل این اعتبار به پول نقد بار دیگر اوج گرفته است. با واریز کمک معیشتی غیرنقدی بهمنماه، کالابرگ الکترونیکی مجدداً در کانون توجه کاربران قرار گرفته؛ اما این بار نه تنها برای خرید کالا، بلکه برای پاسخ به پرسشی مهم: آیا امکان تبدیل کالابرگ به پول نقد وجود دارد؟
گزارشهای میدانی و مشاهدات در فضای مجازی همزمان با شارژ اعتبار جدید، حاکی از آن است که برخی خانوارها به دنبال یافتن راههایی برای دور زدن محدودیتهای کالابرگ هستند. این موضوع اکنون به یکی از چالشهای جدی در مسیر اجرای این طرح تبدیل شده است.
شارژ سراسری کالابرگ الکترونیکی برای تمامی دهکها
بر اساس اطلاعات رسمی، امروز شنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴، کالابرگ الکترونیکی تمامی دهکهای درآمدی کشور شارژ شد. در این مرحله، علاوه بر دهکهای پایینتر، دهکهای هشتم، نهم و دهم نیز اعتبار بهمنماه خود را دریافت کردهاند. سرپرستان خانوار میتوانند با مراجعه به فروشگاههای متصل به سامانه طرح کالابرگ، از اعتبار یک میلیون تومانی دولت برای تهیه اقلام اساسی بهرهمند شوند.
دو شیوه استفاده از اعتبار؛ انتخابی با تأثیر بر هزینه نهایی
اعتبار بهمنماه از طریق دو شیوه متفاوت قابل استفاده است که انتخاب هر یک، به طور مستقیم بر میزان پرداخت نهایی خانوار تأثیر میگذارد. در شیوه نخست، امکان خرید ۱۱ قلم کالای اساسی شامل گوشت مرغ، گوشت قرمز، تخممرغ، لبنیات، برنج، روغن، ماکارونی، حبوبات و قند و شکر فراهم است. این خرید با قیمتهای متغیر بازار و با آزادی انتخاب برند و مقدار صورت میگیرد. اما در شیوه دوم، ۹ قلم کالای مشخص با نرخ ثابت در اختیار خانوار قرار میگیرد که در نهایت حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان پرداخت مازاد را به خریدار تحمیل میکند.
افرادی که در ابتدا شیوه دوم را انتخاب کردهاند، در صورت تمایل میتوانند به شیوه اول بازگردند. این تغییر از سه مسیر رسمی شامل اپلیکیشن «شما»، بازوی کالابرگ در پیامرسان «بله» و یا کد دستوری #۱۴۶۳۵۰۰ امکانپذیر است.
نگرانیها از نقد شدن اعتبار و شکلگیری بازار غیررسمی
همزمان با اجرای مرحله جدید طرح، گزارشهایی مبنی بر نقد شدن اعتبار کالابرگ در برخی فروشگاهها با کسر درصدی از مبلغ منتشر شده است. این اقدام از سوی مسئولان تخلف محسوب میشود. وزارت تعاون صراحتاً اعلام کرده است که کالابرگ الکترونیکی با هدف خرید اقلام مشخص فعال شده و فروشگاهها حق دریافت هیچگونه کارمزد اضافی از مردم را ندارند. با این حال، شواهد میدانی نشان میدهد که در برخی مناطق، بخشی از اعتبار خانوارها تحت عنوان «کارمزد» کسر میشود.
بررسی آگهیهای منتشر شده در فضای مجازی نیز گواه آن است که نقد کردن کالابرگ با کسر ۱۰ تا ۱۵ درصدی دیگر یک اتفاق موردی نیست. برخی فروشگاهها و حتی افراد حقیقی، اعتبار کالابرگ را در قبال پرداخت وجه نقد خریداری میکنند. در مقابل، برخی شهروندان نیز بر این باورند که دریافت پول نقد با کسر بخشی از مبلغ، امکان تصمیمگیری آزادانهتری برای تأمین نیازهایشان را فراهم میآورد. با گسترش این روند، این سوال جدیتر از همیشه مطرح است که آیا کالابرگ الکترونیکی در حال تبدیل شدن به یک بازار غیررسمی نقدی است؟ پاسخ این پرسش، به برخورد قاطع نهادهای نظارتی و تصمیمات آتی دولت وابسته خواهد بود.
