شوک بزرگ: شبکه انتقال گاز ۲۰ برابر شد!
صنعت گاز ایران، دستاورد انقلاب: توسعه زیرساخت، گازرسانی کشور، صادرات و مدیریت گازهای مشعل.
شرکت ملی گاز ایران از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون، با تمرکز بر توسعه زیرساختهای انرژی، موفق به افزایش ۲۰ برابری شبکه انتقال گاز کشور شده است. بررسی عملکرد این شرکت در بازه زمانی بهمن ۱۳۵۷ تا بهمن ۱۴۰۴، از رشد چشمگیر در تمامی شاخصهای کمی و کیفی و گسترش بیسابقه پوشش گاز طبیعی در سراسر کشور حکایت دارد.
توسعه بیسابقه شبکه انتقال گاز کشور
شبکه انتقال گاز کشور در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی توسعهای چشمگیر را تجربه کرده است. طول خطوط انتقال گاز که تا بهمن ۱۳۵۷ حدود ۲ هزار کیلومتر بود، با اجرای طرحها و پروژههای گسترده توسعهای، تا بهمن ۱۴۰۴ به ۴۰ هزار و ۴۳۲ کیلومتر افزایش یافته است. این توسعه نقش مؤثری در ارتقای ظرفیت انتقال گاز و گسترش پوشش شبکه در مناطق مختلف کشور داشته است.
در دولت چهاردهم نیز روند توسعه زیرساختهای انتقال گاز ادامه یافت و ۷۴۸ کیلومتر خط انتقال جدید به بهرهبرداری رسید. همچنین، در حوزه ایستگاههای تقویت فشار گاز، تعداد این ایستگاهها از ۱۴ ایستگاه در بهمن ۱۳۵۷ به ۹۵ ایستگاه تا بهمن ۱۴۰۴ افزایش یافته است. راهاندازی ۲ ایستگاه جدید در دولت چهاردهم نیز به تضمین فشار و پایداری خطوط انتقال گاز در مسیرهای طولانی کمک شایانی کرده است.
جهش در گازرسانی شهری و روستایی
گازرسانی شهری در کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی رشد قابلتوجهی داشته است؛ بهگونهای که تعداد شهرهای برخوردار از گاز طبیعی از ۹ شهر در بهمن ۱۳۵۷ به یکهزار و ۳۵۸ شهر تا بهمن ۱۴۰۴ افزایش یافته است. در دولت چهاردهم نیز سه شهر جدید به شبکه گاز کشور متصل شدهاند و درصد بهرهمندی خانوارهای شهری از گاز طبیعی به ۹۹.۰۵ درصد رسیده است که پیش از انقلاب حدود یک درصد بود.
در بخش گازرسانی روستایی نیز توسعه زیرساختها با شتاب چشمگیری دنبال شده است. تعداد روستاهای برخوردار از گاز طبیعی از تنها سه روستا در بهمن ۱۳۵۷ به ۴۱ هزار و ۴۸۹ روستا تا بهمن ۱۴۰۴ افزایش یافته است. در دولت چهاردهم، ۱۱۴۹ روستا از نعمت گاز طبیعی بهرهمند شدهاند و درصد بهرهمندی خانوارهای روستایی که پیش از انقلاب صفر درصد بود، اکنون به ۸۸.۱۴ درصد ارتقا یافته است.
تقویت زیرساختهای گازرسانی به صنایع و نیروگاهها
مجموع طول شبکه گازرسانی شهری و روستایی کشور از ۲ هزار و ۵۰ کیلومتر در بهمن ۱۳۵۷ به ۴۷۱ هزار و ۹۴۴ کیلومتر تا بهمن ۱۴۰۴ افزایش یافته است. از این توسعه، ۱۴ هزار و ۶۷۸ کیلومتر مربوط به پروژههای اجراشده در دولت چهاردهم است که نقش مهمی در تکمیل و تقویت پوشش شبکه گازرسانی در سراسر کشور ایفا کرده است.
در بخش نیروگاهها نیز توسعه زیرساختهای گازرسانی با شتاب مؤثری دنبال شده است؛ تعداد نیروگاههای گازرسانیشده از ۱۸ نیروگاه پیش از انقلاب به ۱۲۱ نیروگاه تا بهمن ۱۴۰۴ افزایش یافته است. در دولت چهاردهم، با اتصال ۴ نیروگاه جدید به شبکه گاز، پایداری تأمین سوخت نیروگاهی و امنیت انرژی کشور بیش از پیش تقویت شده است.
سیاستهای صادراتی و تعاملات بینالمللی
جمهوری اسلامی ایران در حوزه صادرات گاز طبیعی، با کشورهای ترکیه و عراق تعامل مستقیم دارد. همچنین، عملیات سوآپ گاز با کشورهای آذربایجان و نخجوان در حال انجام است.
مجموعهای از اقدامهای مهم و راهبردی در این حوزه در دستور کار قرار گرفته که شامل امضای تفاهمنامه راهبردی میان شرکت ملی گاز ایران و شرکت گازپروم اکسپورت روسیه، تمدید قرارداد صادرات گاز به عراق، امضای قرارداد و آغاز عملیات سوآپ گاز از ترکمنستان به ترکیه و اقدامهای انجامشده برای احیای قرارداد واردات گاز از ترکمنستان میشود.
ارتقاء ظرفیت ذخیرهسازی و جایگاه گاز در سبد انرژی
در حوزه ذخیرهسازی گاز طبیعی، مجموع تزریق گاز به مخازن سراجه و شوریجه به ۳۱.۲ میلیارد مترمکعب رسیده است. توسعه ظرفیت ذخیرهسازی در این مخازن، ایجاد ظرفیتهای تازه ذخیرهسازی روزمینی و افزایش پایداری شبکه گاز کشور در دورههای اوج مصرف، بهصورت مستمر در دستور کار قرار دارد.
هماکنون، ۶۹ درصد سبد انرژی کشور و ۶۶ درصد سبد انرژی هیدروکربوری به گاز طبیعی اختصاص دارد. با برخورداری از ظرفیت پالایش و نمزدایی روزانه یکهزار و ۸۷ میلیون مترمکعب گاز طبیعی، ایران بهعنوان سومین تولیدکننده گاز طبیعی جهان شناخته میشود.
دستاوردهای شاخص صنعت گاز در دولت چهاردهم
در دولت چهاردهم، دستاوردهای چشمگیری در توسعه زیرساختهای گازی کشور رقم خورده است. بهرهبرداری از سه قطعه خط لوله اهواز - شوشتر به طول ۱۱۴ کیلومتر، شوشتر - دزفول به طول ۹۶ کیلومتر و پلدختر - کوهدشت به طول ۱۰۳ کیلومتر در مسیر خط نهم سراسری انجام شده است. همچنین خطوط دشتک - نهبندان به طول ۱۷۶ کیلومتر و میناب - سیریک به طول ۱۲۱.۴ کیلومتر در خط هفتم سراسری به بهرهبرداری رسیدهاند.
از دیگر اقدامهای این دوره میتوان به بهرهبرداری از قطعه نخست پارسآباد - اصلاندوز به طول ۲۶ کیلومتر، قطعه دوم رشت - چلوند به طول ۱۵۱.۵ کیلومتر، خط نور - کلارآباد به طول ۷۶.۳ کیلومتر، و پنج مرکز بهرهبرداری در ساری، پشتیبانی کیاسر، ارسنجان، یزد و ایلام، به همراه ایستگاه کنترل فشار سمنان اشاره کرد.
آغاز عملیات اجرایی خط لوله پلکله - تیران - دهق به طول ۱۵۴ کیلومتر و با قطر ۵۶ اینچ، کاهش زمان تعمیرات ایستگاههای تقویت فشار، رشد بیش از ۲۱ درصدی کارکرد توربینهای ایستگاههای تقویت فشار نسبت به مدت مشابه سال گذشته، بهرهبرداری از ایستگاه تقویت فشار خورموج ۶ (باقری) و برازجان ۶ (اخلاقی) و ابلاغ اجرای ادامه خط لوله نهم سراسری در محدوده عجبشیر تا مرند به طول ۲۶۰ کیلومتر، از جمله دیگر موفقیتهای این دوره به شمار میرود.
تا پایان آذر ۱۴۰۴، در این دولت، ۷۴۸ کیلومتر خطوط انتقال جدید، ۲ واحد تأسیسات تقویت فشار و حدود ۱۵ هزار کیلومتر شبکه گازرسانی اجرا شده است. گازرسانی به ۱۲۴۷ واحد صنعتی، ۴ نیروگاه، ۱۱۴۹ روستا و سه شهر انجام شده و بیش از یک میلیون و ۱۰۰ هزار مشترک جدید به شبکه گاز کشور افزوده شدهاند. همچنین حدود ۴۰۰ هزار انشعاب گاز در این بازه زمانی نصب شده است. شتاب در توسعه قطعه دوم ذخیرهسازی در مخازن شوریجه و سراجه و مطالعات ذخیرهسازی گاز در گنبد نمکی نصرآباد کاشان نیز در دستور کار قرار گرفته است.
تمرکز صنعت گاز بر اجرای برنامه هفتم پیشرفت و مدیریت گازهای مشعل
شرکت ملی گاز ایران اقدامهای مرتبط با برنامه هفتم پیشرفت را با تمرکز بر کلانپروژههای ابلاغی آغاز کرده است. این برنامه مجموعهای از محورهای راهبردی شامل دیپلماسی انرژی و گاز، طرحهای مرتبط با حساب سرمایهگذاری نفت و گاز، توسعه ظرفیت ذخیرهسازی گاز، مدیریت و بهینهسازی مصرف گاز طبیعی و اصلاح ساختارهای اداری، مالی و سازمانی را در بر میگیرد.
در همین چارچوب، مدیریت گازهای مشعل در پالایشگاههای پارس جنوبی بهعنوان یکی از اولویتهای اجرایی تعیین شده، با هدف کاهش حداقل ۶۵ درصدی گازهای ارسالی به مشعل تا پایان سال ۱۴۰۴. طرحهای کوتاهمدت و زودبازده کاهش گازهای مشعل نیز با هدف کاهش روزانه ۳.۴ میلیون مترمکعب مشعلسوزی در حال اجراست.
افزون بر این، مدیریت گازهای مشعل در پالایشگاههای ایلام، پارسیان و بیدبلند نیز در دستور کار قرار دارد که بر اساس برنامهریزی انجامشده، کاهش حداقل ۰.۵۶ میلیون مترمکعب گازهای ارسالی به مشعل تا پایان سال ۱۴۰۴ برای این پالایشگاهها پیشبینی شده است.
