شوک در بازار طلا: راز قیمتگذاریهای نیمهشب پلتفرمها افشا شد!
اتحادیه طلا برای حفظ سرمایه مردم خواستار نظارت بر پلتفرمهای آنلاین طلا جهت مقابله با قیمتسازی کاذب و خالیفروشی شد.
رئیس اتحادیه کشوری تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر با انتقاد شدید از رویه قیمتسازی شبانه توسط پلتفرمهای آنلاین، تاکید کرد که این روند نه تنها به ایجاد بازار کاذب منجر شده، بلکه سرمایه مردم را نیز در معرض خطر جدی قرار داده است. به گفته وی، استخراج قیمت خارج از ساعات رسمی معاملات، التهاب بازار را تشدید و به از دست رفتن سرمایههای عمومی میانجامد.
گسترش پلتفرمهای آنلاین طلا و نگرانیهای اولیه
در سالهای اخیر و به ویژه طی یک سال گذشته، فعالیت گسترده و تبلیغات وسیع پلتفرمهای آنلاین فروش طلا در رسانههای رسمی و فضای شهری، توجه فعالان صنفی و افکار عمومی را به خود جلب کرده است. این پلتفرمها با وعدههایی نظیر "فروش طلا بدون اجرت، سود و مالیات" و "تحویل در محل"، موفق به جلب اعتماد بخش قابل توجهی از مردم شدند. با این حال، همزمان با این گسترش، نگرانیهای جدی درباره نبود پشتوانه واقعی طلا، پدیده "خالیفروشی"، عدم شفافیت در قیمتگذاری و تاثیر مخرب این فعالیتها بر بازار رسمی معاملات طلا و سرمایه مردم مطرح شده است.
ریشههای معضل و ورود نهادهای نظارتی
سید حجت شفائی، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر نقره و سنگهای قیمتی ایران، در تشریح ریشههای این مشکلات اظهار داشت که فعالیت این پلتفرمها تقریباً از سال گذشته و بدون هیچ دستورالعمل و ضوابط تعیین شدهای آغاز شد. او افزود: "متأسفانه سرمایه اولیه این مجموعهها نیز از پول مردم تامین میشد نه پشتوانه طلای خودشان و فقط با داشتن مجوز اتحادیه کسبوکارهای مجازی که خود آن نیز جای بحث دارد، اقدام به نوسانگیری با سرمایه مردم میکردند." وی افزود که بعد از گسترش فعالیتها، سازمانهای نظارتی به موضوع ورود کرده و پلتفرمها را موظف به تبدیل پول دریافتی از مردم به طلا و سپردهگذاری آن در بانک کارگشایی به عنوان پشتوانه کردند.
شفائی تأکید کرد که اتحادیه از همان ابتدا این مدل کسبوکار را اشتباه دانسته و به آسیبهای آن بر سرمایه مردم، صنعت تولید طلا، سرمایه ملی و در نهایت پول ملی هشدار داده است. وی افزود: "در هر صورت بسیاری از این پلتفرمها، مجبور شدند سرمایهای را که از مردم دریافت کردند و تا آن روز از طریق خالیفروشی کسب درآمد داشتند، تبدیل به طلا کرده و در بانک کارگشایی قرار دهند."
دستورالعملهای جدید و الزامات نظارتی
رئیس اتحادیه کشوری تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر با اشاره به جلسات متعدد برگزار شده، از تدوین و ابلاغ دستورالعمل مصوب هیئت دولت با ابلاغ معاون اول رئیسجمهوری خبر داد که هدف آن ساماندهی این موضوع است. او توضیح داد: "پیشنهاد ما این بود که اگر قرار است پلتفرمی وجود داشته باشد، باید منجر به تقویت تولید شود، نه اینکه رقیب تولید باشد و شغل کاذب ایجاد کند؛ چراکه صنعت نیستند و عملاً باعث به حاشیه رفتن تولید و خروج سرمایه از تولید میشوند."
بر اساس این دستورالعمل، هر پلتفرم باید ابتدا شمش طلای استاندارد ۸۷۱۸ را در بانک یا صندوق مورد تایید بانک مرکزی سپردهگذاری کند. همچنین طلای تحویلی به مصرفکننده باید به شکل پلاک و دارای کد استاندارد و کد شناسایی تولیدکننده حک شده باشد و طبق دستورالعمل ابلاغی، هیچ پلتفرمی حق فروش و تحویل طلای آبشده و شمش به مشتری ندارد.
چالشهای اجرایی و تداوم تخلفات
با وجود چارچوب اولیه ایجاد شده در نیمه دوم سال جاری و فرصت دو ماهه برای انطباق پلتفرمها با ضوابط جدید، شفائی از عدم ابلاغ کامل این ضوابط و ادامه فعالیت پلتفرمها به روشهای گذشته گلایه کرد. وی به واقعهای که آن را "جنگ ۱۲روزه" نامید، اشاره کرد و گفت: "در جریان آن مقطع، وقتی مردم برای فروش طلا در پلتفرمها اقدام کردند، مشخص شد که اکثر پلتفرمها موجودی و پشتوانه طلا ندارند، در حالی که بر اساس کارگروه تشکیل شده، پلتفرمها موظف بودند ۹۰ درصد پشتوانه طلا را در بانک بگذارند." او افزود که در آن زمان، بانک مرکزی برای جلوگیری از التهاب اقتصادی، فروش برخط آنلاین طلا را مسدود کرد، اما حساب پلتفرمها مسدود نشد و بسیاری از آنها نتوانستند پاسخگوی مردم باشند که به نابسامانی شدیدی منجر شد.
رئیس اتحادیه با ارائه آماری تکاندهنده، بیان کرد که "کار به جایی کشیده شد که در زمان جنگ، یکی از پلتفرمها با بیش از ۱۰۰ کیلوگرم کسری طلا روبرو و حتی در بخش کیفپولها چند صد میلیارد تومان کم آورده بودند." این موضوع به وضوح نشان میدهد که پلتفرمها بدون سرمایه از خود، با پول مردم بازی میکنند.
قیمتگذاری شبانه و ایجاد بازارهای کاذب
یکی از مهمترین معضلات موجود، بحث قیمتگذاری و ساعت کاری پلتفرمهاست. شفائی هشدار داد که اینکه یک پلتفرم خودش قیمت استخراج کند و بدون محدودیت ساعت کاری فعالیت کند، منطقی نیست. او توضیح داد که قیمت طلا بر اساس اونس جهانی و بازار آزاد ارز در کشور استخراج میشود و ساعت مشخصی دارد. وی تاکید کرد: "بازار طلا در سراسر جهان ساعت کاری مشخصی دارد و قیمتسازی شبانه باعث ایجاد سیگنال کاذب در کل بازار میشود که در سال گذشته و حتی در هفتههای اخیر شاهد آن بودیم."
او با انتقاد از عملکرد پلتفرمها، گفت: "متاسفانه وقتی مردم به صورت هیجانی اقدام به خرید میکنند، قیمتها را افزایش میدهند و وقتی مردم فروشنده میشوند، قیمت را پایین میآورند و تمام دود این ماجرا به چشم مردم میرود. این در حالی است که این پلتفرمها بازار کاذب ایجاد کردهاند و عملاً سرمایه را از تولید خارج و به سمت سوداگری در حوزه پول و طلا میبرند."
هشدارهای رئیس اتحادیه و توصیهها به مردم
رئیس اتحادیه کشوری تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر در پایان تاکید کرد که بدون شک باید یک نظارت جامع و قانونمند بر نحوه فعالیت و عملکرد پلتفرمها صورت گیرد. او به مردم توصیه کرد که از خرید طلای آبشده حتی به صورت فیزیکی پرهیز کنند، زیرا متضرر خواهند شد؛ چراکه طلای آبشده و مواد خام فقط باید در چرخه تولید این صنعت جریان داشته باشد و تخصص خود را میطلبد. وی افزود: "اگر میخواهند از پلتفرمها طلا خریداری کنند، چه در موقع خرید چه فروش حتماً با نرخ اتحادیه مقایسه کنند و فقط در ساعات کاری بازار و اتحادیه اقدام به معامله کنند."
