شوک خبری: چگونه پشتبام خود را به یک نیروگاه پولساز تبدیل کنید؟
سرمایهگذاری در نیروگاههای خانگی خورشیدی ایران با حمایت دولت، آیندهای سبز و پایدار برای برق تجدیدپذیر و محیط زیست رقم میزند.
ایران به دلیل برخورداری از ظرفیتهای بالای تابش خورشید، در مسیر توسعه نیروگاههای خورشیدی خانگی پیشرو است. این طرح که با استقبال مشترکان خانگی روبرو شده، به آنها امکان میدهد تا با نصب پنلهای خورشیدی روی پشتبام منازل خود، ضمن مشارکت در تولید برق پاک، از فروش مازاد برق تولیدی به دولت سود مناسبی کسب کنند. این رویکرد، در راستای سیاستهای کلی کشور برای بهرهبرداری از انرژیهای تجدیدپذیر و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی است.
ظرفیت بینظیر ایران در تولید انرژی خورشیدی
آمارهای رسمی نشان میدهد که حتی کمتابشترین مناطق کشور مانند سواحل خزر، دو برابر کشور آلمان ظرفیت تولید انرژی خورشیدی دارند. با توجه به اینکه ایران سالانه بیش از ۲۹۰۰ ساعت از نور خورشید بهرهمند است، یکی از مستعدترین کشورها در زمینه تولید انرژیهای خورشیدی در جهان به شمار میرود. این پتانسیل عظیم، فرصتی بینظیر برای مشترکان خانگی فراهم آورده تا با تاسیس نیروگاههای کوچک خورشیدی روی پشتبام خود، علاوه بر تامین نیاز مصرفی، مازاد برق تولیدی را با نرخی تا ۱۰ برابر گرانتر به شرکت توزیع برق تهران بزرگ و سایر شرکتهای توزیع در کشور بفروشند.
طرحهای حمایتی دولت و قراردادهای بلندمدت
از سال ۱۳۹۵، با تصویب وزیر نیرو، طرح خرید تضمینی برق از نیروگاههای تجدیدپذیر آغاز شد. این طرح، امکان عقد قرارداد خرید تضمینی برق خورشیدی را برای مشترکان غیردولتی فراهم آورده است. بر اساس اعلام شرکت توزیع برق تهران بزرگ، متقاضیان سرمایهگذاری در این طرح، خود مسئول تامین هزینه اولیه هستند و شرکت توزیع برق موظف است با کلیه متقاضیان، قرارداد خرید تضمینی برق با مدت ۲۰ سال منعقد کند. در طول سالهای اخیر، استقبال چشمگیر شهروندان از این طرح، گواه موفقیت آن در مسیر فرهنگسازی و جلب مشارکت مردمی بوده است.
مزایای اقتصادی و زیستمحیطی نیروگاههای پشتبامی
تاسیس نیروگاههای خورشیدی پشتبامی، به ویژه در شهرهای بزرگ مانند تهران که فضای کافی برای احداث نیروگاههای زمینی وجود ندارد، یک مزیت استراتژیک محسوب میشود. این طرح علاوه بر ایجاد درآمد پایدار برای خانوارها، به کاهش خاموشیها و افزایش پایداری شبکه برق کمک شایانی میکند. برق تولیدی این نیروگاهها با نرخی بیش از ۱۰ برابر مبلغ پرداختی مشترک به وزارت نیرو، خریداری میشود. افزون بر این، مشارکت در این طرح نقش موثری در کاهش آلودگی هوا و کمک به محیط زیست ایفا میکند. از نگاهی تحلیلیتر، گسترش نیروگاههای خورشیدی خانگی میتواند فشار بر بودجه دولت برای پرداخت یارانههای انرژی را کاهش داده و در بلندمدت، تراز انرژی کشور را بهبود بخشد.
جزئیات سرمایهگذاری و بازگشت سرمایه
هزینه نصب یک نیروگاه خورشیدی خانگی با ظرفیت ۲ تا ۵ کیلووات، بسته به نوع و کیفیت تجهیزات، بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان متغیر است. برق تولیدی این نیروگاهها با نرخ تضمینی بیش از ۳۸۰۰ تومان به ازای هر کیلووات ساعت خریداری میشود. بر اساس این محاسبات، سرمایهگذاری اولیه برای احداث این نیروگاهها معمولاً طی ۴ تا ۵ سال به طور کامل بازگشت پیدا میکند و پس از آن، به منبع درآمدی پایدار برای خانوارها تبدیل میشود. صورتحساب برق تولیدی مشترکان نیز به صورت دو ماه یکبار اعلام و توسط سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا) پرداخت میگردد.
فرآیند ثبتنام و راهاندازی نیروگاه خورشیدی خانگی
متقاضیان احداث نیروگاه خورشیدی خانگی میتوانند ابتدا به سامانه «مهرسان» به نشانی اینترنتی mehrsun.satba.gov.ir مراجعه کرده و اطلاعات لازم را تکمیل کنند. پس از ثبت درخواست، لازم است پیمانکار مورد تایید از میان شرکتها یا پلتفرمهای اینترنتی فعال انتخاب شود. همچنین، امکان استفاده از تسهیلات بانکی برای تامین بخشی از هزینههای اولیه وجود دارد. در ادامه، کارشناسان فنی وضعیت ملک را برای تعیین ظرفیت مناسب نیروگاه (۲ یا ۵ کیلووات) بررسی کرده و پس از تایید شرایط، اقدام به نصب تجهیزات و اتصال نیروگاه به شبکه سراسری برق جهت آغاز فرآیند فروش برق میکنند. در صورت انتخاب تجهیزات هیبریدی، امکان استفاده از برق تولیدی حتی در زمان قطعی برق سراسری نیز فراهم خواهد بود.
چالشها و راهکارهای پیشرو
با وجود ظرفیتهای گسترده، توسعه نیروگاههای خورشیدی خانگی در ایران با چالشهایی نیز همراه است. مهمترین مانع، هزینه اولیه بالا است که برای بسیاری از خانوارها، حتی با وجود تسهیلات بانکی، همچنان دشوار است. بروکراسی اداری و طولانی بودن روند دریافت مجوزها و عقد قراردادها نیز میتواند انگیزه برخی متقاضیان را کاهش دهد. علاوه بر این، نبود فرهنگسازی کافی و آگاهی عمومی درباره مزایای بلندمدت این نیروگاهها، مانعی بر سر راه گسترش آن محسوب میشود. رفع موانع مالی و اداری، تسهیل فرآیندها و افزایش آگاهی عمومی، شروط اصلی موفقیت و گسترش این طرح حیاتی در آینده به شمار میرود.
