فوری: وام ۳۰ میلیونی به کم‌درآمدها؛ پشت پرده این "کمک" چیست؟

وزیر امور اقتصادی و دارایی از آغاز آزمایشی «طرح اعتبار ملی ایرانیان» خبر داد که بر اساس آن، سرپرستان خانوار در پنج دهک اول درآمدی کشور، وام اعتباری ۳۰ میلیون تومانی با نرخ کارمزد حدود ۴ درصد دریافت خواهند کرد.

آغاز آزمایشی طرح اعتبار ملی ایرانیان از دی‌ماه ۱۴۰۴

سید علی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در گفت‌وگوی ویژه خبری شب گذشته از آغاز آزمایشی «طرح اعتبار ملی ایرانیان» از اواخر دی‌ماه ۱۴۰۴ خبر داد. این طرح با هدف حمایت از قشرهای کم‌درآمد و تحریک تقاضا در بازار طراحی شده است.

جزئیات کلیدی طرح و شرایط مشمولین

بر اساس اعلام وزیر اقتصاد، اعتبار ۳۰ میلیون تومانی با نرخ کارمزد حدود ۴ درصد به سرپرستان خانوار در پنج دهک اول درآمدی کشور، که جمعیتی معادل ۴۵ تا ۵۰ میلیون نفر را در بر می‌گیرد، تعلق خواهد گرفت. مدت بازپرداخت این اعتبار بین ۶ تا ۱۲ ماه در نظر گرفته شده است.

این اعتبار به صورت غیرنقدی بوده و صرفاً برای خرید از پلتفرم‌های دیجیتال، فروشگاه‌های زنجیره‌ای و اصناف مشخص قابل استفاده خواهد بود. یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد این طرح، قابلیت شارژ مجدد اعتبار سرپرست خانوار پس از تسویه کامل اقساط است.

اهداف دولت از اجرای طرح

مدنی‌زاده این طرح را بخشی از برنامه ۲۰ بندی دولت برای مدیریت بازار و حمایت از مردم عنوان کرده است. به گفته وی، فلسفه اصلی اجرای این طرح بر دو محور کلیدی استوار است: تحریک تقاضا و حمایت از کسب‌وکارها و مشاغل، و همچنین تقویت قدرت خرید و معیشت خانوارها. طراحی غیرنقدی بودن وام نیز با هدف هدایت مستقیم منابع به بازار مصرف و جلوگیری از انحراف آن به سمت بازارهای سفته‌بازی انجام شده است.

مزیت رقابتی و نحوه بازپرداخت

نرخ کارمزد حدود ۴ درصدی این وام، در مقایسه با نرخ سود بالای ۲۳ درصدی تسهیلات بانکی رایج، یک مزیت بزرگ برای دهک‌های کم‌درآمد محسوب می‌شود. محاسبات بازپرداخت به شرح زیر است:

• در بازپرداخت ۱۲ ماهه: کل مبلغ بازپرداختی حدود ۳۱.۲ میلیون تومان و قسط ماهانه حدود ۲.۶ میلیون تومان خواهد بود.
• در بازپرداخت ۶ ماهه: کل مبلغ بازپرداختی حدود ۳۱.۲ میلیون تومان و قسط ماهانه بین ۵.۱ تا ۵.۲ میلیون تومان برآورد می‌شود.

واکنش‌ها و انتظارات عمومی

خبر اجرای این طرح با استقبال و انتقاد کاربران در فضای مجازی و بخش نظرات رسانه‌ها مواجه شده است. برخی از شهروندان این طرح را فرصتی برای راه‌اندازی کسب‌وکار کوچک، رفع نیازهای اولیه مانند خرید لوازم خانگی یا پرداخت بدهی‌های معیشتی می‌دانند و بر ضرورت توزیع عادلانه‌تر آن تاکید کرده‌اند.

«طرح اعتبار ملی ایرانیان» با هدف تزریق اعتبار مستقیم به پایین‌ترین دهک‌های درآمدی و تحریک چرخه اقتصادی، از اواخر دی‌ماه به صورت آزمایشی آغاز می‌شود. موفقیت نهایی این طرح به میزان قدرت خرید واقعی که برای خانوارها ایجاد می‌کند، اثربخشی آن در حمایت از بنگاه‌های خرد و همچنین توانایی بازپرداخت خانوارهای کم‌درآمد در بازه زمانی تعیین شده بستگی خواهد داشت. در شرایط کنونی اقتصاد ایران، این اقدام می‌تواند هم آزمونی برای سیاست‌گذاری چرخش اعتبار به سمت مصرف باشد و هم محکی برای سنجش اثربخشی سیاست‌های حمایتی غیرنقدی دولت.