چرخش ۱۸۰ درجه‌ای؟ تمجید بی‌سابقه روزنامه اصولگرا از «شرافت» سروش و باقی!

فضای سیاسی در هر کشوری همواره شاهد حضور منتقدان بوده و ساختار سیاسی جمهوری اسلامی ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. در این میان، تمایز قائل شدن میان انواع نقد و رویکردهای منتقدانه، به‌ویژه میان "نقد شرافتمندانه" و "نقد ریاکارانه"، به موضوعی قابل توجه در محافل تحلیلی بدل شده است. این تمایز اخیراً با اقدام یک روزنامه اصولگرا در تقدیر از برخی چهره‌های اپوزیسیون، که علی‌رغم رویکرد انتقادی خود، مورد تحسین قرار گرفته‌اند، برجسته‌تر شده است.

ماهیت انتقاد در سپهر سیاسی

نقد و انتقاد به عنوان عنصری حیاتی در پویایی و سلامت هر نظام سیاسی شناخته می‌شود. این امر به دولت‌ها و حاکمیت‌ها کمک می‌کند تا نقاط ضعف خود را شناسایی کرده و در جهت اصلاح و بهبود گام بردارند. با این حال، شیوه و چارچوب بیان انتقادات همواره محل بحث و بررسی بوده است. مواجهه با منتقدان و مرزبندی میان انواع نقد، از جمله چالش‌های همیشگی در عرصه سیاست‌ورزی به شمار می‌رود.

تمایز میان نقد شرافتمندانه و ریاکارانه

آنچه در این فضای انتقادی حائز اهمیت است، دیدگاهی است که برخی منتقدان بر اساس آن، میان "نقد شرافتمندانه" و "نقد ریاکارانه" مرز قائل می‌شوند. از این منظر، نقد شرافتمندانه فارغ از درستی یا نادرستی محتوای آن، بر مبنای اعتقادات واقعی و اصول اخلاقی بیان می‌شود و هدف آن اصلاح و بهبود است. در مقابل، نقد ریاکارانه ممکن است با انگیزه‌های پنهان یا اغراض شخصی همراه باشد که به جای سازندگی، به تخریب یا تضعیف منجر شود. این تفکیک، معیار مهمی برای ارزیابی نیات و رویکردهای منتقدان ارائه می‌دهد.

تقدیر از منتقدان اپوزیسیون توسط یک رسانه اصولگرا

اوج این رویکرد در یک نمونه اخیر خود را نشان داد؛ آنجا که یک روزنامه اصولگرا، با وجود تفاوت‌های فکری و سیاسی، از برخی چهره‌های اپوزیسیون نظیر عبدالکریم سروش و باقی تجلیل به عمل آورد. این رسانه، ضمن تأیید مواضع انتقادی این افراد، بر "شرافتمندانه" بودن نقد آنان تأکید کرده و این رویکرد را متمایز از انتقاداتی دانسته که از چارچوب اصول و اخلاق خارج می‌شوند. این اقدام، به عنوان نشانی از اهمیت قائل شدن برای نحوه بیان نقد، حتی در مواجهه با مخالفان فکری، ارزیابی شده است و می‌تواند در گسترش فرهنگ گفت‌وگو و ارزیابی عمیق‌تر انتقادات مؤثر باشد.