رسوایی بیسابقه: آمریکا برای فرار از «کابوس نفتی» دست به دزدی زد!
سیاست نفتی آمریکا: نفت شیل، ونزوئلا و منافع استراتژیک این کشور
سیاستهای مداخلهگرایانه و ماجراجوییهای طولانیمدت ایالات متحده آمریکا در دهههای اخیر در مناطق مختلف جهان، به طور فزایندهای ریشه در منافع نفتی و نگرانیهای این کشور از تأمین انرژی دارد.
ریشه تاریخی سیاستهای نفتی آمریکا
وابستگی به نفت خاورمیانه همواره به عنوان یک چالش و دغدغه برای تصمیمگیران آمریکایی مطرح بوده است. این مسئله به یکی از عوامل اصلی در جهتگیری سیاست خارجی و اقدامات مداخلهجویانه واشنگتن در نقاط مختلف جهان تبدیل شده است. آمارها نشان میدهد که تولید نفت آمریکا در قرن بیستم و اوایل قرن بیستویکم با روندی نزولی مواجه بوده است. در سال ۱۹۷۰، متوسط تولید روزانه نفت آمریکا ۹ میلیون و ۶۳۷ هزار بشکه بود که این رقم تا سال ۱۹۸۰ به ۸ میلیون و ۵۹۷ هزار بشکه، در سال ۱۹۹۰ به ۷ میلیون و ۳۵۵ هزار بشکه، در سال ۲۰۰۰ به ۵ میلیون و ۸۲۲ هزار بشکه و در سال ۲۰۱۰ به ۵ میلیون و ۴۸۴ هزار بشکه در روز کاهش یافت.
تحول در تولید نفت آمریکا: ظهور نفت شیل
روند کاهشی تولید نفت متعارف در آمریکا تا سال ۲۰۱۰، سیاستگذاران این کشور را بر آن داشت تا برای کاهش وابستگی به نفت خاورمیانه و افزایش خودکفایی در تأمین انرژی، تمرکز خود را بر توسعه فناوریهای جدید معطوف کنند. حاصل این تلاشها، ورود نفت شیل به سبد تولید انرژی آمریکا بود. تولید نفت شیل که در سال ۲۰۰۴ تنها ۳۴۱ هزار بشکه در روز را شامل میشد، از سال ۲۰۰۸ و همزمان با افزایش چشمگیر قیمتهای جهانی نفت، شاهد جهشی قابل توجه بود. میزان تولید نفت شیل آمریکا در سال ۲۰۱۰ به ۷۰۳ هزار بشکه در روز رسید و با عبور از مرز یک میلیون بشکه در روز، در سال ۲۰۱۲ به یک میلیون و ۷۷۵ هزار بشکه در روز بالغ شد.
عوامل موفقیت و چالشهای نفت شیل
یکی از موانع اصلی در توسعه تولید نفت شیل، هزینه بالای استخراج آن بود که در برخی میادین به بیش از ۹۰ دلار در هر بشکه میرسید. اما با پیشرفت تکنولوژی و اعطای تسهیلات مالی به شرکتهای فعال در این حوزه، قیمت تمامشده تولید نفت شیل به زیر ۴۰ دلار در هر بشکه کاهش یافت. این تحولات منجر به افزایش سهم نفت شیل از کل تولید نفت آمریکا از حدود ۶ درصد در سال ۲۰۰۴ به ۵۳ درصد در سال ۲۰۱۸ شد. در سال ۲۰۲۰، متوسط تولید روزانه نفت آمریکا ۱۱ میلیون و ۳۱۳ هزار بشکه بود که حدود ۷ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه آن از طریق نفت شیل تأمین میشد. این سهم در سال ۲۰۲۵ به مرز ۹۰ درصد رسیده است، به این معنی که تنها ۱۰ درصد یا کمتر از تولید ۱۳.۴ تا ۱۳.۶ میلیون بشکهای روزانه آمریکا از میادین متعارف نفتی تأمین میشود.
با این حال، هزینه همچنان بالای تولید نفت شیل و ناپایداری منابع آن در بلندمدت، آمریکا را به سمت رویکردهای تهاجمیتر برای دسترسی به منابع نفتی ارزانتر در سایر نقاط جهان سوق داده است تا جایگاه خود را در بازار جهانی نفت حفظ کرده و از آن به عنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی بهرهبرداری کند.
ونزوئلا: هدف جدید در استراتژی نفتی آمریکا
در همین راستا، ونزوئلا که دارای بزرگترین ذخایر متعارف نفتی جهان است و استخراج نفت از آن بسیار ارزانتر از منابع شیل آمریکاست، به هدف سیاستهای جدید واشنگتن تبدیل شده است. تمرکز دولت آمریکا بر ونزوئلا و اقدامات نظامی و تلاش برای اعمال نفوذ و کنترل بر منابع نفتی این کشور، به روشنی نشان میدهد که انگیزههای اقتصادی و نفتی، فراتر از بهانهجوییهایی نظیر مبارزه با مواد مخدر قرار دارد. ادعا میشود که آمریکا در صدد کنترل مستقیم بر میادین نفتی ونزوئلا و بهرهبرداری گسترده از آنها با حضور شرکتهای آمریکایی است، در حالی که سهم چندانی برای مردم ونزوئلا، که مالکان اصلی این منابع هستند، در نظر گرفته نمیشود.
