ایران در آستانه تحول بزرگ: تمرکززدایی کلید خورد؛ چه کسی برنده و بازنده است؟
وزارت اقتصاد: کلید توسعه منطقهای عادلانه، آمایش سرزمین و حکمرانی شایستهمحور است
وزارت امور اقتصادی و دارایی، با هدف تحقق عدالت و توسعه متوازن منطقهای در سراسر کشور، فرآیند انتخاب مدیران «واحدهای راهبری و پایش توسعه منطقهای» را آغاز کرد. این واحدها که به تازگی طراحی شدهاند، هستههای چابک پیگیری و حل مسئله محسوب میشوند و مأموریت اصلی آنها راهبری، هماهنگی، پایش و پیگیری پروژهها و برنامههای اولویتدار توسعهای در مناطق مختلف است؛ نقشی که میتواند در تسریع دستیابی به اهداف توسعهای و افزایش اثربخشی سیاستهای اقتصادی دولت حیاتی باشد.
رویکردی نو در حکمرانی توسعهای
فراخوان منتشر شده برای انتخاب این مدیران، بر مفاهیمی چون عدالت، توسعه متوازن منطقهای، تمرکززدایی و بهرهگیری از ظرفیت نخبگان سراسر کشور تأکید دارد. این اقدام وزارت اقتصاد در واقع تلاشی است برای ایجاد یک سازوکار چابک به منظور پیگیری برنامهها و پروژههای اولویتدار توسعهای در سطح مناطق مختلف. هدف اصلی این رویکرد، کاهش فاصله میان سیاستگذاری ملی و اجرای منطقهای و جلوگیری از انباشت مسائل حلنشده در استانها است.
تقسیمبندی مناطق بر اساس سند آمایش سرزمین
مدیران واحدهای راهبری و پایش توسعه منطقهای بر اساس تقسیمبندی «سند ملی آمایش سرزمین» انتخاب خواهند شد. این انتخاب، نشاندهنده تلاش وزارت اقتصاد برای پیشبرد سیاست توسعه منطقهای بر پایه ظرفیتها، مزیتهای نسبی و پیوندهای اقتصادی-جغرافیایی است، نه صرفاً تقسیمات اداری. بر این اساس، کشور به 9 منطقه اصلی تقسیم شده و برای هر منطقه، استانها، مناطق آزاد، مناطق ویژه اقتصادی و گمرکات شاخص به صورت مشخص تعریف شدهاند.
تعاملات بیندستگاهی و وظایف کلیدی
یکی از ویژگیهای بارز این واحدها، تعامل نزدیک با نهادهای مختلف است. مدیران منتخب موظفند با ادارات کل استانی، استانداریها، مناطق آزاد و ویژه اقتصادی و همچنین بخش خصوصی همکاری فعال داشته باشند. این ارتباط گسترده میتواند به رفع گلوگاههای اجرایی، کاهش تعارضات نهادی و تسریع در تصمیمگیریها کمک شایانی کند. همچنین، پایش مستمر پیشرفت پروژهها، حل مسائل بیندستگاهی و ارائه گزارشهای مدیریتی منظم از دیگر وظایف کلیدی این واحدها خواهد بود که به افزایش شفافیت عملکرد و بهبود نظام پاسخگویی در حوزه توسعه منطقهای منجر میشود. گزارشدهی منسجم، امکان اصلاح به موقع سیاستها و تخصیص بهینه منابع را برای دولت فراهم میآورد.
فرآیند انتخاب و تأکید بر شایستهگزینی
فرآیند انتخاب مدیران شامل بررسی اولیه و سپس دعوت از افراد منتخب برای مصاحبه تخصصی است که نتایج نهایی آن در مراحل بعدی اعلام خواهد شد. نکته قابل توجه در این فراخوان، تأکید ویژه بر شایستهگزینی و بهرهگیری از نخبگان سراسر کشور است. این رویکرد، در صورت اجرای دقیق، میتواند به کاهش نگاههای مرکزگرا و تقویت سرمایه انسانی در مناطق مختلف کشور کمک کند که سالها به عنوان یکی از مطالبات اصلی کارشناسان توسعه مطرح بوده است.
چشمانداز و عوامل موفقیت
انتشار این فراخوان، نشانهای از تلاش دولت برای نهادینهسازی حکمرانی توسعهمحور و منطقهگرا به شمار میرود. موفقیت این ابتکار عمل، البته به عواملی همچون میزان اختیارات واقعی تفویضشده به این واحدها، سطح هماهنگی بین دستگاهی، حمایت مستمر ستاد مرکزی وزارتخانه و تداوم این رویکرد در عمل بستگی خواهد داشت.
