تلاش دلار نیمایی برای ورود به کانال ۵۰ هزار تومانی

قیمت دلار در بازار غیررسمی، حدود یک سال است که در اطراف کانال ۶۰ هزار تومان نوسان دارد و درواقع به ثبات نسبی دست یافته است؛ هرچند در بحران‌ها و تنش‌های سیاسی به یکباره جهش می‌کند، اما دوباره به نرخ تعادلی خود باز می‌گردد. درحالی که نرخ ارز شرایط باثباتی را طی می‌کند، اما ارز نیما شرایط متفاوتی دارد.

بررسی‌ها در یک سال گذشته نشان می‌دهد با وجود اینکه از مهر ماه سال ۱۴۰۲ تا اردیبهشت امسال، یعنی حدود ۸ ماه، میزان افزایش دلار نیما ۳ هزار تومان بوده است، اما از خرداد تا مهر ماه ۱۴۰۳ و حدود پنج ماه، ۶ هزار تومان افزایش نرخ داشته است.

درواقع پس از خبر شهادت سید ابراهیم رئیسی، سیزدهمین رئیس‌جمهوری کشور، رشد نرخ دلار نیما شدت گرفت و با شیب بیشتری در حال نزدیک شدن به نرخ دلار در بازار غیررسمی ارز است. یکی از دلایل این اتفاق این بود که طی ماه‌های اخیر زمزمه‌هایی از امکان تک نرخی شدن ارز شنیده می‌شد و این خبر‌ها با روی کار آمدن مسعود پزشکیان، رئیس دولت چهاردهم تشدید یافت. حتی قبل از اعلام نتیجه انتخابات ریاست جمهوری اصلاح نرخ ارز و تاکید بر تک نرخی شدن آن، از جمله مهم‌ترین درخواست‌های فعالان اقتصادی از دولت چهاردهم بود.

از طرف دیگر، عقیده عبدالناصر همتی، وزیر امور اقتصادی و دارایی، تک نرخی کردن ارز است و همین موضوع، تاثیرگذارترین دلیل برای نزدیک شدن نرخ ارز و نرخ نیما محسوب می‌شود. حتی همتی پیش‌تر درخصوص اختلاف نرخ ارز نیمایی و آزاد گفته بود: «فاصله نرخ ارز نیمایی و آزاد باید به حداقل برسد در حدی که توجیه داشته باشد، درحال‌حاضر این اختلاف توجیه ندارد و بسیار زیاد است.»

تک نرخی کردن نرخ ارز اتفاقی است که به‌نظر می‌رسد به طور جدی توسط وزیر اقتصاد دنبال می‌شود. به‌طوری که حتی در گفت‌وگوی ویژه خبری نیز اعلام کرده بود: «حتما ارز را با همکاری بانک مرکزی تک نرخی می‌کنیم. بخشی از کسری ارزی ما به دلیل همین اختلاف ارز ترجیحی و آزاد بوده است؛ البته اصلاح ارز ترجیحی به معنای بالا رفتن نرخ دلار نیست، وقتی نرخ نیما را به نرخ بازار نزدیک کنیم، دلار بازار آزاد ارزانتر می‌شود.»

نکته قابل توجه این است که در روز‌های اخیر به دلیل ترور سین حسن نصرالله، دبیر کل حزب‌الله لبنان و پس از آن، عملیات وعده صادق ۲ توسط ایران، نرخ ارز در بازار غیررسمی رفتار هیجانی داشته و قیمتی بالاتر از حد واقعی خود دارد؛ بنابراین پس از آرام شدن بازار آزاد احتمال اینکه نرخ دلار به کانال ۵۹ هزار تومان بازگشت داشته باشد، وجود دارد.

تجربه‌های گذشته از تک نرخی کردن ارز، نتایج ثمربخشی نداشته است؛ به‌طوری که پس از مدت کوتاهی دوباره تصمیم دولت بر این شده که نرخ ارز چند نرخی شود. از طرف دیگر چند نرخی بودن نرخ ارز، باعث ایجاد رانت‌های زیادی می‌شود که مسیر اصلی حذف آن ها، از بین بردن نرخ‌های مختلف دلار است؛ بنابراین این تصمیم نگاه همه جانبه‌ای را می‌طلبد که عقب‌گرد نداشته باشد و تا جای ممکن از فساد موجود در اختلاف نرخ دلار در بازار آزاد و نرخ نیما کاسته شود.