خیانت بن سلمان؟ قرارداد جنجالی با آمریکا، اسرائیل را شوکه کرد!
طوفان الاقصی مذاکرات عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل را که با میانجیگری آمریکا و شروطی چون F-35 و هستهای غیرنظامی همراه بود، متوقف کرد.
مقالهای که در روزنامههای جروزالیم پست و معاریو منتشر شده، ادعا میکند عربستان سعودی موفق شده است بدون پرداخت امتیاز به اسرائیل، جنگندههای پیشرفته اف-۳۵ و برنامه هستهای غیرنظامی را از ایالات متحده آمریکا دریافت کند. این گزارش، که توسط زویکا کلاین به رشته تحریر درآمده، پرسشهایی را درباره علت عدم تعجیل محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی، در عادیسازی روابط با تلآویو مطرح میکند.
تغییر انتظارات پس از عملیات طوفان الاقصی
پس از درگیریهای اکتبر (عملیات طوفان الاقصی)، اجماعی آرام در میان تحلیلگران و افکار عمومی اسرائیل شکل گرفته بود که توافق عادیسازی با عربستان سعودی، گام بعدی اجتنابناپذیر و پاداشی برای چالشهای این رژیم خواهد بود. بسیاری در اسرائیل بر این باور بودند که پس از بازگشت اسرای اسرائیلی و برقراری آتشبس، این دستاورد بزرگ دیپلماتیک که نزدیک به یک دهه در افق دیپلماسی منطقه قرار داشت، به زودی محقق خواهد شد.
ابهام در چشمانداز عادیسازی
با این حال، به گفته این مقاله، این انتظارات به شدت اشتباه از آب درآمده است. عادیسازی روابط بین عربستان سعودی و اسرائیل نه تنها به تأخیر افتاده، بلکه تحقق آن اکنون در هالهای از ابهام و تردید فرو رفته است. تحلیلگران دیگر صرفاً درباره زمان وقوع این توافق صحبت نمیکنند، بلکه بحث اصلی بر سر این است که آیا چنین اتفاقی اصلاً رخ خواهد داد یا خیر و روزنه این اتفاق حداقل برای یک نسل بسته شده است.
علل ساختاری دگرگونی روابط
مقاله منتشر شده، روایتهای سادهانگارانه مبنی بر تأثیر صرف ملاحظات مربوط به غزه، نیاز بن سلمان به پوشش سیاسی یا ناکافی بودن فشار آمریکا را رد میکند. حقیقت عمیقتر و ساختاریتر ارزیابی میشود: ساختار «معامله بزرگ» که بر اساس آن عربستان سعودی در ازای عادیسازی با اسرائیل، از واشنگتن پیمان دفاعی مشترک، سیستمهای تسلیحاتی پیشرفته و همکاری هستهای غیرنظامی دریافت میکرد، اکنون منسوخ شده است. این چارچوب بر این فرض بنا شده بود که اسرائیل کلید گشایش خزانههای واشنگتن به روی ریاض است.
دستاوردهای عربستان بدون امتیاز به اسرائیل
بر اساس این گزارش، عربستان سعودی توانسته است بدون نیاز به دادن امتیاز به اسرائیل، بسیاری از منافع مورد نظر خود را کسب کند. در اواخر سال ۲۰۲۵، در جریان سفر ولیعهد سعودی به واشنگتن، دولت ترامپ نوسازی جامع دوجانبه پادشاهی را، کاملاً جدا از عادیسازی روابط با اسرائیل، به سرانجام رساند. کاخ سفید طبقهبندی عربستان سعودی را به عنوان یک متحد اصلی غیر ناتو تأیید کرد، فروش هواپیماهای رادارگریز F-35 را تصویب نمود و بیانیه مشترکی در مورد تکمیل مذاکرات برای همکاری در زمینه انرژی هستهای غیرنظامی صادر کرد. این دستاوردها نشان میدهد که ریاض توانسته است بدون فعالسازی نقش اسرائیل، به اهداف استراتژیک خود در قبال آمریکا دست یابد و این امر موجب شده تا انگیزه برای عادیسازی روابط با تلآویو کاهش یابد.
