خلیج فارس در آستانه بحران؟ تنش ریاض-ابوظبی به نقطه جوش رسید!
تشدید درگیری و تنشهای منطقهای در عدن؛ یمن، عربستان، امارات و شورای انتقالی جنوب درگیرند.
با وجود آتشبس ظاهری میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی در مناطق اشغالی یمن، تنشها و درگیریهای پنهان میان طرفین و نیروهای وابسته به آنها همچنان ادامه دارد. منابع آگاه گزارش میدهند که شورای انتقالی جنوب، تحت حمایت ابوظبی و که پیشتر منحل اعلام شده بود، همچنان از پذیرش وضعیت موجود خودداری کرده و فعالیتهای خود را علیه دولت عدن، وابسته به ریاض، ادامه میدهد.
تشدید تنشهای پنهان میان ریاض و ابوظبی در یمن
تحولات میدانی در مناطق جنوبی یمن نشان میدهد که شورای انتقالی جنوب، عملاً وضعیت انحلال خود را نپذیرفته و بهطور مداوم هواداران خود را به ترتیب دادن اعتراضات علیه دولت عدن فرامیخواند. احمد الشلفی، نویسنده و روزنامهنگار یمنی، تأکید کرد که هیچ نشانهای از پایان اختلافات میان عربستان و امارات دیده نمیشود و رسانههای هر دو طرف به لفاظیهای متقابل ادامه میدهند.
الشلفی در گفتگو با وبسایت عربی۲۱ اظهار داشت که وضعیت در مناطق اشغالی یمن بدون تغییر مانده است. وی افزود: «شورای انتقالی جنوب در عمل از پذیرش وضعیت جدید خودداری میکند و بر مبنای وضعیت قبلی رفتار میکند؛ چه از طریق بهراه انداختن تظاهراتها و چه با حفظ تنشها بهویژه در عدن، جایی که اوضاع بهشکل سابق است و هر لحظه امکان انفجار وضعیت وجود دارد.»
این تحلیلگر یمنی متذکر شد که عناصر وابسته به شورای انتقالی جنوب علاوه بر سازماندهی تظاهراتهای جاری، همچنان به بازگشت درگیریها تهدید میکنند. وی این اقدامات را پیامهایی روشن دانست که نه تنها از شورای انتقالی جنوب، بلکه منعکسکننده موضع امارات است که معتقد است هنوز قادر به تأثیرگذاری بر وضعیت یمن است. الشلفی در ادامه گفت: «میتوان گفت نوعی چالش اعلامنشده میان عربستان و امارات وجود دارد و در روزهای گذشته شاهد فعالیتهای دیپلماتیک قابلتوجه از جمله جلسات و ارتباطات بین رهبران منطقهای، همراه با اظهارات دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، مبنی بر مشارکت او در تلاشها برای مهار تنش میان ریاض و ابوظبی بودهایم.»
تلاش شورای انتقالی جنوب برای بقا در صحنه سیاسی
ریاض الغیلی، تحلیلگر سیاسی یمنی، نیز در این باره اظهار داشت که اگرچه تنشهای عمومی و رسانهای بین عربستان سعودی و امارات نسبت به اوج خود فروکش کرده، اما این به معنای پایان رقابت استراتژیک نیست. به گفته وی، آنچه در روابط میان ابوظبی و ریاض رخ داده، انتقال از مرحله رویارویی آشکار به مدیریت آرام نفوذ و احتمالاً تغییر موضع در عرصههای دیگر منطقه، بهویژه در شرق آفریقا است.
الغیلی در مورد امتناع شورای انتقالی جنوب از پذیرش وضعیت موجود و تلاش آن برای بازپسگیری مواضع تحت اشغال خود افزود: «این یک استراتژی برای بقا با هدف تضمین حضور شورای انتقالی جنوب در هرگونه توافق آینده و جلوگیری از حذف پروژه آن از معادله است.» او تأکید کرد که هر گروهی که از صحنه ناپدید شود، از جدول کنار گذاشته میشود و به همین دلیل است که شورای انتقالی ترجیح میدهد در حالت تعامل سیاسی باقی بماند تا اینکه عقبنشینی خاموش را بپذیرد. الغیلی هشدار داد که خروج کامل از صحنه به معنای شکست نهایی پروژه شورای انتقالی جنوب خواهد بود و بنابراین آنها با این مرحله به عنوان نبردی برای تثبیت حضور خود برخورد میکنند.
علی الاحمدی، کارشناس دیگر یمنی، نیز در این راستا اظهار داشت که شورای انتقالی جنوب نمیتواند به شکل ناگهانی حذف شود یا به دلیل شکست در حضرموت به راحتی از بین برود. وی افزود با وجود اینکه این شورا عملاً منحل شده است، اما برای بقای خود تلاش میکند و ممکن است حمایت خارجی برای ازسرگیری تنشها و درگیریها دریافت کند.
بازگشت درگیریها به عدن و هشدارها درباره وخامت اوضاع
این ارزیابیها در حالی مطرح میشود که عصر پنجشنبه، شهر عدن در جنوب یمن مجدداً شاهد تنش و درگیری میان عناصر وابسته به دولت مزدور و هواداران شورای انتقالی جنوب بود. این درگیریها پس از حمله طرفداران شورای انتقالی به کاخ معاشیق، محل اقامت دولت مزدور وابسته به ریاض، رخ داد.
در نتیجه این درگیریها که با تیراندازی عناصر وابسته به دولت مزدور همراه بود، یک نفر کشته و حدود ۲۰ نفر دیگر زخمی شدند. پس از این حادثه، تنشهایی میان مقامات شورای انتقالی جنوب و دولت مزدور رخ داد و هر یک، دیگری را متهم به تلاش برای ازسرگیری درگیریها کردند.
در همین زمینه، روز جمعه استقرار نظامی و امنیتی قابل توجهی در عدن مشاهده شد که بزرگترین استقرار از این نوع در دوران اخیر بود. این استقرار از خورمکسار و کریتار تا منطقه معاشیق امتداد داشت و تعداد زیادی از وسایل نقلیه نظامی، تجهیزات و نفربرهای زرهی در امتداد جادههای اصلی، به ویژه جادههای منتهی به معاشیق، مستقر شدند. همچنین، دولت مزدور وابسته به ریاض در عدن دهها ایست بازرسی امنیتی ایجاد کرد و نیروهای کمکی زیادی از گروههای مزدور وابسته به عربستان، از جمله نیروهای موسوم به «سپر میهن»، در این شهر مستقر شدند.
شورای انتقالی جنوب با صدور بیانیهای در واکنش به این درگیریها، استفاده دولت مزدور وابسته به ریاض از مهمات جنگی علیه طرفداران این شورا را محکوم کرد. این شورا خواستار تشکیل یک کمیسیون تحقیق فوری، مستقل و شفاف برای شناسایی و محاکمه افراد دخیل در دستور و اجرای تیراندازیها شد. شورای انتقالی جنوب تأکید کرد که تیراندازی به تظاهراتکنندگان مقابل دروازه کاخ معاشیق و شلیک مستقیم به معترضان غیرمسلح یک «جنایت خطرناک» است و مسئولان آن باید محاکمه شوند.
لازم به ذکر است که در ماه ژانویه، عناصر دولت مزدور وابسته به ریاض در عدن، پس از هفتهها درگیری شدید با مزدوران امارات موسوم به شورای انتقالی جنوب و با مداخله نظامی عربستان علیه نیروهای وابسته به امارات، توانستند مجدداً بر مناطق شرقی یمن مسلط شوند و شورای انتقالی جنوب نیز عملاً منحل اعلام شد.
ناکامی میانجیگریها و گسترش اختلافات منطقهای
با وجود آتشبس میان نیروهای وابسته به عربستان و امارات، فضای تنشآلود در یمن همچنان حاکم است و منابع محلی درباره ازسرگیری درگیریها در آینده هشدار میدهند. همچنین، روابط امارات و عربستان نیز که در نتیجه درگیریهای یمن در دوره اخیر بهطور علنی تیره و تار شده بود، همچنان فضای متشنجی را دنبال میکند.
گزارشهای جدید منابع عربی حاکی از آن است که میانجیگری مصر نیز نتوانسته در بحبوحه اختلافات میان ریاض و ابوظبی که تنها محدود به یمن نیست و به سودان، شاخ آفریقا و روابط با تلآویو گسترش یافته است، نقشی در کاهش تنشها ایفا کند.
