بمب خبری عراقچی در اولین کنگره ملی: سیاست خارجی ایران در آستانه تحولی بیسابقه؟
کمال خرازی، علی اکبر صالحی و عراقچی چالشهای دیپلماسی ایران، مقاومت و آمریکا را در کنگره ملی سیاست خارجی بررسی کردند.
تهران، ایران - در تاریخ ۱۹ بهمنماه، اولین کنگره ملی سیاست خارجی و تاریخ روابط خارجی با حضور و سخنرانی مقامات ارشد و کارشناسان برجسته در مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه برگزار شد.
این کنگره شاهد حضور سید عباس عراقچی، معاون وقت وزیر امور خارجه؛ کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی؛ علی اکبر صالحی، وزیر خارجه اسبق ایران؛ و جمعی از دیپلماتها و اساتید دانشگاهی بود که به بحث و تبادل نظر پیرامون تحولات و چالشهای سیاست خارجی کشور پرداختند.
افتتاحیه کنگره و سخنان آغازین
در ابتدای این رویداد، اسماعیل خطیب زاده، رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه، ضمن خوشآمدگویی، به اهمیت پیوند صنعت، دانشگاه و دستگاه اجرایی سیاست خارجی اشاره کرد. وی اظهار داشت که اگرچه این بخشها ارتباطاتی داشتهاند، اما فرصت یک جشن جمعی برای آنها فراهم نشده بود. خطیب زاده برگزاری این کنگره را گامی موفق در جهت برقراری ارتباط با دانشگاههای مختلف کشور دانست.
پنل تخصصی؛ بررسی چالشها و راهبردها
پنل اول این کنگره با حضور سید عباس عراقچی، کمال خرازی و علی اکبر صالحی برگزار شد که هر یک به بیان دیدگاهها و تحلیلهای خود در خصوص سیاست خارجی ایران و چالشهای پیش رو پرداختند.
دیدگاه علی اکبر صالحی: شکاف میان آرمانها و پیادهسازی
علی اکبر صالحی، وزیر خارجه اسبق ایران، در این پنل به چالشهای پیش روی سیاست خارجی پرداخت و روشن شدن تکلیف روابط بینالملل را بزرگترین چالش حکمرانی کشور دانست که بر مسائل داخلی نیز تأثیرگذار است. وی معتقد است که بین آرمانهای ترسیم شده در انقلاب اسلامی و شیوههای رسیدن به آنها، فاصلهای وجود دارد.
صالحی با ستایش آرمانهای بلند انقلاب و پیشرو بودن قانون اساسی جمهوری اسلامی، اذعان داشت که در پیادهسازی قانون اساسی نتوانستهایم شایسته عمل کنیم. وی بر این باور بود که وجود احزاب واقعی و صدای معارض در کشور میتوانست چالشها را کاهش دهد.
وزیر خارجه اسبق ایران برای پیگیری سیاست استقلالطلبانه در قرن ۲۱، به ضرورت قوی شدن داخلی و توجه به شاخصهایی نظیر محیط زیست و اقلیم، هوش مصنوعی، کوانتوم و مسائل اقتصادی تأکید کرد. وی همچنین با اشاره به سابقه معرفتی ایرانیان، انقلاب اسلامی را دارای بستر معرفتی دانست و ورود به دلها را امری ضروری قلمداد کرد.
دیدگاه کمال خرازی: اولویت همسایگان و نیاز به نظریهپردازی
کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی، در سخنان خود به بزرگترین چالش نظری کشور در تئوریزه کردن آرمانهای انقلاب و روشهای رسیدن به آنها اشاره کرد. وی گفت که عدم تئوریزه کردن نوع حکمرانی، هم در صحنه بینالمللی و هم داخلی، مشکلاتی را برای کشور ایجاد کرده است.
خرازی نیاز به نظریههایی برای توضیح روابط خارجی و انقلاب را حیاتی دانست و خاطرنشان کرد که بدون این نظریهها وارد عمل و تجربه شدهایم. وی ضرورت تفکر جدی در این زمینه را، بهویژه در زمانی که ناکارآمدی نظریههای تدوین شده در غرب در حال اثبات است، گوشزد کرد و به اعتراف غربیها مبنی بر ناتوانی نظریه لیبرال دموکراسی در حکمرانی اشاره نمود.
رئیس شورای راهبردی روابط خارجی، اولویت اول سیاست خارجی کشور را همسایگان دانست که اکنون در حال اجراست. وی تأکید کرد که صدور انقلاب نباید با روشهای نادرست انجام شود، بلکه انقلاب باید در دل دیگران جا پیدا کند، اتفاقی که به گفته او در عراق رخ داده و مردم این کشور از انقلاب اسلامی دفاع میکنند.
خرازی حفظ استقلال کشور، مقاومت در برابر زورگوییها و توسعه روابط با همسایگان را از اولویتهای سیاست خارجی برشمرد. وی همچنین مقاومت در صحنههای مختلف، از جمله سیاست خارجی و رسانه، را وظیفهی هر فرد ایرانی برای دفاع از کشورش دانست و در پاسخ به سؤال درباره علت دشمنی با آمریکا گفت که ایران از ابتدا دشمنی نداشت، اما وقتی طرف مقابل دشمنی میکند، باید پاسخ داد، و آمریکا از ابتدا با ایران دشمنی کرده است.
دیدگاه سید عباس عراقچی: ضرورت قوی شدن در نظم "قانون جنگل"
سید عباس عراقچی، معاون وقت وزیر امور خارجه، به پدیده جدیدی در نظم روابط بینالملل اشاره کرد که اصول آن را دگرگون کرده است. وی این پدیده را نظریه "برقراری صلح از طریق زور" دانست که توسط قدرتها به صورت عریان و بدون پوشش حقوق بینالملل اجرا میشود و به بازگشت به "قانون جنگل" منجر شده که در آن ضعفا پایمال میشوند.
عراقچی تصریح کرد که در چنین شرایطی، چارهای جز قوی شدن نیست و این امر برای ایران یک اجبار است. وی مقاومت و ایستادگی را از رموز قوی شدن دانست و ترس را سمی مهلک خواند. به اعتقاد او، بزرگترین چالش پیش رو، چالش ایستادگی است و وظیفه دیپلماسی است که پرچم ایران را بالا نگه دارد.
وی در خصوص علت دشمنی ایران با آمریکا، سؤال را به سمت علت دشمنی آمریکا با ایران چرخاند و به پرونده هستهای و خروج آمریکا از برجام با وجود مذاکرات گسترده اشاره کرد. عراقچی اقدامات یک سال اخیر آمریکا، شامل جنگ، اسنپبک و عملیات تروریستی را یادآور شد که به نتیجه نرسیدند و آنها را وادار به بازگشت به مذاکره کرده است. وی به عدم اعتماد به مذاکرات و احتمال فریب اشاره کرد و بر لزوم انجام کار کشور به شیوه خود تأکید نمود.
معاون وقت وزیر امور خارجه در پایان، موفقیت سیاست خارجی را منوط به عدم غفلت از داخل کشور و ایجاد صدای واحد ملی دانست. وی بر وظیفه توجیه همگان و تلاش برای ایجاد این صدای واحد تأکید کرد و بیان داشت که آنانی که صداقت داشتند با این تلاش همراه شدند.
