فوری: شوک قیمتی مرغ در راه؛ منتظر جهش نجومی باشید!
افزایش قیمت مرغ و نهاده دامی پس از حذف ارز ترجیحی، سوداگری را تشدید و نظارت بر بازار را ضروری کرده است.
مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی نسبت به افزایش مستمر و بعضاً روزانه قیمت نهادههای دامی در سامانه «بازارگاه» هشدار داد و تأکید کرد که تداوم این روند، به افزایش مستقیم هزینه تمامشده تولید و در نهایت رشد قیمت مرغ در بازار مصرف منجر خواهد شد.
پیامدهای حذف ارز ترجیحی و نوسانات بازار
حذف ارز ترجیحی، که با اهداف واقعیسازی قیمتها، کاهش فساد و هدفمندسازی یارانهها در دستور کار دولت قرار گرفت، تأثیر مستقیمی بر هزینههای واردات و تأمین کالاهای اساسی گذاشته است. به دنبال این سیاست، قیمت مصرفکننده در بسیاری از اقلام افزایش یافت؛ به عنوان مثال، در بازار برنج نیز فعالان این حوزه شاهد رشد محسوس قیمتها بودهاند که در مقاطعی به صورت روزانه اعلام شده است. این نوسانات نه تنها تحت تأثیر نرخ ارز قرار دارند، بلکه از هزینههای حملونقل، انبارداری و انتظارات تورمی نیز متأثر میشوند.
در بخش نهادههای دامی نیز شرایط مشابهی حاکم است. با حذف ارز ترجیحی واردات نهادهها، تأمین خوراک دام و طیور اکنون با نرخ ارز نیمایی یا آزاد انجام میشود که این موضوع به طور مستقیم بر قیمت عرضه در سامانه «بازارگاه» تأثیر گذاشته است. گزارشهای میدانی حاکی از آن است که قیمت برخی نهادهها در این سامانه با تغییرات مکرر همراه بوده و تولیدکنندگان ناچارند نهادههای مورد نیاز خود را با نرخهای متغیر و بعضاً افزایشی تأمین کنند.
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که هرچند حذف ارز ترجیحی در بلندمدت میتواند به شفافیت بیشتر و کاهش رانت منجر شود، اما در کوتاهمدت، به دلیل انتقال شوک قیمتی به زنجیره تولید، موجب افزایش هزینه تمامشده کالاها شده است. این افزایش هزینه در نهایت در قیمت نهایی محصولات پروتئینی، لبنی و سایر کالاهای وابسته منعکس میشود.
سوداگری در بازارگاه و چالشهای تولید
حبیبالله اسداللهنژاد، مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی، با اشاره به نوسانات اخیر قیمت نهادههای دامی در سامانه بازارگاه اظهار کرد: «نهادههایی که امروز در بازارگاه عرضه میشوند، عمدتاً مربوط به خریدهای ماههای گذشته هستند؛ با این حال، شاهد تغییر و افزایش روزانه قیمتها هستیم؛ روندی که بیش از آنکه مبتنی بر واقعیتهای اقتصادی باشد، به رفتارهای سوداگرانه شباهت دارد.»
وی افزود: «در شرایطی که عرضهکنندگان نهادهها کالا را با نرخهای دو ماه قبل خریداری کردهاند، افزایش مستمر و بعضاً روزانه قیمتها در بازارگاه، این سامانه را از کارکرد اصلی خود که تنظیمگری و ایجاد ثبات در بازار است، دور کرده و به بستری برای ترویج سوداگری در حوزه نهادههای دامی تبدیل کرده است.»
اسداللهنژاد تأکید کرد که این وضعیت، قدرت برنامهریزی را از مرغداران سلب میکند. تولیدکنندهای که هر روز با نرخ جدیدی برای تأمین خوراک مواجه میشود، امکان برآورد دقیق هزینههای تولید و تنظیم برنامه جوجهریزی را نخواهد داشت. وی نتیجه چنین شرایطی را افزایش ریسک تولید و در نهایت کاهش انگیزه فعالان این بخش دانست.
هشدار نسبت به افزایش قیمت مرغ و لزوم نظارت
مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی تصریح کرد که افزایش بیضابطه قیمت نهادهها مستقیماً بر قیمت تمامشده مرغ اثر میگذارد و این موضوع در نهایت به افزایش قیمت مصرفکننده منجر میشود. او تأکید کرد: «در چنین فضایی، نه تولیدکننده از ثبات و امنیت اقتصادی برخوردار است و نه مصرفکننده از آینده قیمتها اطمینان دارد.»
اسداللهنژاد با تأکید بر ضرورت ورود جدی دستگاههای مسئول گفت: «انتظار میرود نهادهای متولی، نظارت مؤثر و دقیقتری بر روند قیمتگذاری و عرضه نهادهها در سامانه بازارگاه اعمال کنند و اجازه ندهند این بستر، کارکرد اصلی خود را از دست بدهد. شفافیت در فرآیند خرید، قیمتگذاری و عرضه نهادهها، شرط اصلی بازگشت آرامش به بازار و تضمین استمرار تولید است.» وی در پایان خاطرنشان کرد که اگر روند فعلی اصلاح نشود، تبعات آن نه تنها تولیدکنندگان بلکه کل زنجیره تأمین و بازار مصرف را تحت تأثیر قرار خواهد داد و لازم است دستگاههای مسئول در این زمینه پاسخگو باشند.
