فوری: قیمت نجومی دلار 162هزار تومانی در تلگرام؛ آیا بازار در آستانه انفجار است؟
ثبات قیمت دلار در بازار ارز نیازمند مهار اثر انتظاری و جلوگیری از خرید هیجانی است.
بررسیهای میدانی از بازار ارز تهران نشان میدهد، برخلاف فضاسازیهای گسترده در شبکههای اجتماعی و کانالهای تلگرامی، بازار ارز در وضعیت آرامتری قرار دارد و نرخهای معاملاتی واقعی فاصله معناداری با قیمتهای اعلامی در فضای مجازی دارد. این در حالی است که در کانالهای غیررسمی، دلار تا محدوده ۱۶۰ هزار تومان قیمتگذاری میشود، اما معاملات واقعی در بازار آزاد در سطوح پایینتری انجام گرفته و نشانهای از شکلگیری تقاضای هیجانی مشاهده نمیشود.
وضعیت آرام بازار ارز و بیاعتمادی به نرخهای غیررسمی
مشاهدات از سطح شهر و صرافیهای بانکی حاکی از آن است که جریان خرید و فروش اسکناس ارز در وضعیت عادی قرار دارد. صرافیها عمدتاً دلار را در بازه ۱۵۶ تا ۱۵۸ هزار تومان خرید و فروش میکنند و خبری از صفهای طولانی یا رفتارهای شتابزده که در دورههای التهاب بازار تجربه شده بود، مشاهده نمیشود. فعالان بازار معتقدند بخش قابلتوجهی از متقاضیان، نسبت به نرخهای تلگرامی بیاعتماد شدهاند و معاملات خود را بر مبنای قیمتهای واقعی کف بازار انجام میدهند.
تامین روان ارز بازرگانی و مازاد عرضه
در همین حال، شنیدهها از بازرگانان و فعالان تجاری نشان میدهد که تأمین ارز بازرگانی، بهویژه در قالب حواله، بهصورت روان در حال انجام است. به گفته این فعالان، ارز تجاری با سهولت مبادله میشود و حتی در برخی مقاطع مازاد عرضه نیز در بازار وجود دارد. این شرایط موجب شده است هیجانات بازار غیررسمی، سرریز مؤثری به بازار رسمی نداشته باشد و شکاف میان نرخهای اعلامی در فضای مجازی و معاملات واقعی حفظ شود.
تشدید «اثر انتظاری»؛ عامل اصلی نوسانات اخیر
کارشناسان اقتصادی معتقدند نوسانات اخیر بازار ارز بیش از آنکه ناشی از تغییرات بنیادین در متغیرهای کلان مانند تراز ارزی یا جریانهای تجاری باشد، نتیجه انتقال شوکهای سیاسی به انتظارات فعالان بازار است. در این چارچوب، شبکههای اجتماعی به بستری برای تشدید «اثر انتظاری» تبدیل شدهاند؛ اثری که با بزرگنمایی ریسکها، هزینه نهایی تصمیمگیری را برای خریداران افزایش میدهد و زمینه شکلگیری حباب قیمتی در نرخهای غیررسمی را فراهم میکند.
هشدار کارشناسان: خریدهای هیجانی پرریسک هستند
به گفته تحلیلگران، در دورههایی که انتظارات بر واقعیتهای اقتصادی غلبه میکند، دلار تلگرامی معمولاً بالاتر از کف واقعی بازار نوسان میکند؛ وضعیتی که دوام آن وابسته به تداوم جو رسانهای است، نه تغییر در عرضه و تقاضای واقعی ارز. تجربههای گذشته نیز نشان داده است با کاهش شدت فضای خبری و فروکش کردن شوک انتظاری، بازار بهسرعت به سطوح تعادلی بازمیگردد و این خریداران هیجانی هستند که با هزینه فرصت بالاتری مواجه میشوند.
کارشناسان در چنین فضایی به متقاضیان هشدار میدهند که خرید در اوج اثر انتظاری و بر مبنای نرخهای فضای مجازی میتواند پرریسک باشد؛ چرا که تجربه بازار ارز بارها ثابت کرده است در نهایت، این منطق اقتصادی و متغیرهای واقعی است که مسیر قیمتها را تعیین میکند، نه هیجانات کوتاهعمر رسانهای.