تحریمها بیاثر شدند؟ نقشه پنهان ایران با شرکای جدید فاش شد!
ایران برای خنثیسازی تحریمها، با دیپلماسی اقتصادی تجارت با روسیه، چین و آفریقا را گسترش میدهد.
در شرایطی که کشور سالها با تحریمهای اقتصادی خارجی مواجه است، شناسایی و گسترش روابط با شرکای تجاری جدید میتواند راهکاری مؤثر برای کاهش فشارهای اقتصادی و خنثیسازی آثار تحریمها باشد. این رویکرد نه تنها تابآوری اقتصادی را افزایش میدهد بلکه مسیرهای جدیدی برای رشد و توسعه فراهم میآورد.
تأثیر تحریمها بر تجارت خارجی و لزوم تنوعبخشی شرکا
اعمال تحریمهای خارجی به طور معمول منجر به آسیب جدی در بخش تجارت و تراز تجاری کشور میشود. این امر با کاهش چشمگیر درآمدهای ارزی و وارد آمدن شوک به اقتصاد ملی همراه است. برای مقابله با این فشار و افزایش تابآوری اقتصادی، اتخاذ رویکردهای مناسب از سوی دولت و سیاستگذاران اقتصادی ضروری است که از جمله مهمترین آنها، شناسایی شرکای تجاری نوین است. این اقدام به ویژه در شرایطی که امکان صادرات کالا به برخی بازارهای سنتی کاهش مییابد، حیاتی است.
راهبردهای موفق در خنثیسازی تحریمها: تجربه چین
کشورهای بسیاری در طول تاریخ به دلیل اختلافات سیاسی مورد تحریم قرار گرفتهاند. برای خنثیسازی اقدامات کشورهای تحریمکننده، یکی از راهبردهای کلیدی، شناسایی و گسترش روابط با شرکای جدید است. چین، به عنوان یکی از نمونههای موفق، در دهه ۱۹۵۰ میلادی که با تحریمهای آمریکا روبهرو بود، روابط اقتصادی خود را با کشورهای همسو به طور چشمگیری گسترش داد. این سیاست منجر به رشد قابل توجه مبادلات تجاری چین با "اردوگاه سوسیالیسم" شد؛ به طوری که در سال ۱۹۵۰، ۳۲.۴ درصد و در سال ۱۹۵۱، ۵۲.۹ درصد رشد را تجربه کرد. این روند صعودی در سال ۱۹۵۲ به اوج خود رسید و رشد ۷۲ درصدی را ثبت نمود و تا پایان دهه ۱۹۵۰ نیز رشد ۷۰ درصدی مناسبات اقتصادی با این کشورها حفظ شد. اجرای این سیاستها به بهبود وضعیت اقتصادی چین و کاهش فشار تحریمها کمک شایانی کرد.
تقویت روابط تجاری روسیه با شرق: چین و هند
روسیه نیز در سالهای اخیر با گسترش روابط با کشورهای همسو، تلاش کرده است تا از آسیب تحریمهای غرب بکاهد. این کشور با بهرهگیری از منابع انرژی گسترده و محدود کردن صادرات به کشورهای متخاصم، همچنین شناسایی شرکای جدید و بازارهای نوظهور، روابط اقتصادی خود را مستحکم بخشید. از جمله این بازارها میتوان به چین و هند اشاره کرد. در پی کاهش روابط تجاری روسیه با اتحادیه اروپا به دلیل رخدادهای اوکراین، چین و هند جایگزینهای مهمی برای این کشور شدند. در پایان سال ۲۰۲۵، تجارت میان چین و روسیه با ۲ درصد رشد به بیش از ۲۲۸ میلیارد دلار رسیده است که نشاندهنده افزایش چشمگیر مبادلات دوجانبه است. این در حالی است که حجم تجارت این دو کشور در سال ۲۰۲۲، حدود ۱۹۳ میلیارد دلار بود.
تجارت روسیه با هند نیز روند صعودی مشابهی را تجربه کرده و در پایان سال ۲۰۲۵ به بیش از ۷۰ میلیارد دلار رسیده است؛ که در این میان، واردات روسیه به هند بیش از ۶۶ میلیارد دلار و صادرات هند به روسیه حدود ۴ میلیارد دلار گزارش شده است. این ارقام در مقایسه با حجم تجارت ۱۳ میلیارد دلاری سال ۲۰۲۲، افزایش چشمگیری را نشان میدهد و مؤید موفقیت روسیه در یافتن بازارهای جدید برای صادرات کالاهای خود است.
افزایش سهم ایران در بازارهای نوظهور: ظرفیت آفریقا
الگوهای موفق چین و روسیه میتواند الهامبخش سیاستگذاران اقتصادی ایران باشد تا در چارچوب دیپلماسی اقتصادی، بازارهای جدیدی برای محصولات ایرانی شناسایی کنند. کشورهای آفریقایی به دلیل داشتن بازارهای مصرف بزرگ و تبعیت کمتر از تحریمهای ایالات متحده آمریکا، میتوانند مقصدی مناسب برای کالاهای ایرانی باشند. هرچند تلاشهایی در این زمینه صورت گرفته است، آمارهای اخیر نشان میدهد میزان تجارت ایران در ۹ ماهه سال جاری با ۳۶ کشور آفریقایی به ۹۴۰ میلیون دلار رسیده است که پتانسیل رشد قابل توجهی دارد.
نتیجهگیری و چشمانداز آینده
در شرایط کنونی، دولت و سیاستگذاران اقتصادی میتوانند با افزایش شرکای تجاری، به گسترش صادرات کالا و در پی آن، افزایش درآمدهای ارزی کشور کمک شایانی کنند. اتخاذ رویکرد خنثیسازی تحریمها از طریق تنوعبخشی به بازارهای هدف و تقویت روابط با کشورهای جدید، نه تنها فشارهای اقتصادی را کاهش میدهد بلکه به افزایش قدرت اقتصادی و تابآوری ملی نیز منجر خواهد شد.
