چه کسانی قیمت طلای جهان را دستکاری میکنند؟
طلا همچنان پناهگاه امن سرمایهگذاران در برابر نوسانات اقتصاد جهانی است.
علاقه به طلا در هفتههای اخیر به شکل چشمگیری افزایش یافته است، به طوری که قیمت هر اونس طلا در تاریخ ۲۹ ژانویه به رکورد ۵۶۰۰ دلار صعود کرد. این رشد پس از یک دوره اصلاح قیمت، روز جمعه بار دیگر طلا را از مرز ۵۰۰۰ دلار عبور داد.
با توجه به نوسانات شرایط اقتصادی و تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی، بسیاری از سرمایهگذاران به طلا به عنوان یک سرمایهگذاری امن روی آوردهاند. در همین راستا، شبکه الجزیره گزارشی جامع درباره نحوه تعیین ارزش طلا، قیمت سکههای طلا در بازارهای مختلف جهانی و کشورهایی که بیشترین ذخایر طلا را در اختیار دارند، منتشر کرده است.
روند صعودی قیمت طلا و دلایل افزایش علاقه سرمایهگذاران
در حالی که اقتصاد جهانی شاهد نوسانات بیسابقه و افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی است، تقاضا برای خرید طلا به عنوان یک پناهگاه امن سرمایهگذاری به شدت افزایش یافته است. این افزایش علاقه منجر به ثبت رکوردهای جدیدی در قیمت این فلز گرانبها شده است، به طوری که در تاریخ ۲۹ ژانویه، قیمت هر اونس طلا به ۵۶۰۰ دلار رسید. با وجود یک دوره اصلاح قیمت، طلا بار دیگر توانست در روز جمعه از مرز ۵۰۰۰ دلار عبور کند.
شبکه خبری الجزیره، در پی این تحولات، گزارشی تحلیلی منتشر کرده که به بررسی دقیق مکانیزمهای تعیین ارزش طلا، چگونگی قیمتگذاری سکههای طلا در بازارهای گوناگون و معرفی کشورهای دارای بزرگترین ذخایر طلا میپردازد.
شیوهنامه ارزیابی ارزش طلا: از وزن تا عیار
برای درک صحیح ارزش یک کالای طلا، دو مؤلفه اصلی مورد نیاز است: وزن آن بر حسب اونس تروی و خلوص آن که با واحد قیراط سنجیده میشود.
وزن: اونس تروی معیار جهانی
وزن طلا و سایر فلزات گرانبها نظیر نقره و پلاتین، معمولاً بر اساس اونس تروی (oz t) اندازهگیری میشود. هر اونس تروی معادل ۳۱.۱۰۳۵ گرم است. با توجه به قیمت فعلی طلا در حدود ۵۰۰۰ دلار برای هر اونس تروی، ارزش یک گرم طلا تقریباً ۱۶۰ دلار تخمین زده میشود و یک شمش طلای استاندارد ۴۰۰ اونسی (معادل ۱۲.۴۴ کیلوگرم) حدود ۲ میلیون دلار قیمت دارد.
توجه به این نکته ضروری است که اونس تروی با اونس معمولی که وزنی معادل ۲۸.۳۵ گرم دارد و برای اندازهگیری اقلام روزمره مورد استفاده قرار میگیرد، متفاوت است.
خلوص: تعیین عیار (قیراط) طلا
قیراط یا عیار (به اختصار K یا ct)، خلوص یک کالای طلا را اندازهگیری میکند. طلای خالص ۲۴ عیار است، در حالی که عیارهای پایینتر مانند ۲۲، ۱۸ و ۹ نشان میدهند که طلا با فلزات ارزانتری همچون نقره، مس یا روی ترکیب شده است.
جواهرسازان موظفند برای تعیین خلوص طلا، عددی مانند ۲۴K یا ۹۹۹ را روی کالا حک کنند که نشاندهنده خلوص ۹۹.۹ درصدی است. به عنوان مثال، طلای ۱۸ عیار معمولاً با نشان ۷۵۰ حک میشود که بیانگر ۷۵ درصد خلوص است.
- ۲۴ عیار: با خلوص ۹۹.۹ درصد، رنگ نارنجی پررنگ دارد، بسیار نرم است، هرگز کدر نمیشود و عمدتاً برای سکهها یا شمشهای سرمایهگذاری استفاده میشود.
- ۲۲ عیار: با خلوص ۹۱.۶ درصد، رنگ نارنجی پررنگ دارد، دوام متوسطی از خود نشان میدهد، در برابر کدر شدن مقاوم است و بیشتر در جواهرات لوکس به کار میرود.
- ۱۸ عیار: با خلوص ۷۵ درصد، رنگ زرد گرمی دارد، از دوام بالایی برخوردار است، با گذشت زمان کمی کدر میشود و غالباً در جواهرات ظریف استفاده میشود.
- ۹ عیار: با خلوص ۳۷.۵ درصد، رنگ زرد کمرنگتری دارد، بالاترین دوام را میان عیارها ارائه میدهد، با گذشت زمان کدر میشود و در جواهرات مقرونبهصرفه کاربرد فراوان دارد.
عیارهای دیگری نظیر ۱۴ عیار (۵۸.۳ درصد خلوص) و ۱۰ عیار (۴۱.۷ درصد خلوص) نیز به طور متداول در بازارهای مختلف جهانی به فروش میرسند.
هنگام خرید جواهرات، قیمت نهایی معمولاً متأثر از قیمت لحظهای طلا، هزینه ساخت و هرگونه مالیات است. با دانستن وزن دقیق کالا به گرم و خلوص طلا به قیراط، میتوان هزینه ساخت را به طور جداگانه محاسبه کرد. خریداران عموماً نمیتوانند بر سر قیمت لحظهای طلا مذاکره کنند، اما اغلب میتوانند بر سر هزینههای ساخت چانه بزنند.
تفاوت قیمت نقدی و آتی طلا در بازارهای جهانی
طلا به روشهای مختلفی معامله میشود، از این رو قیمت آن نیز میتواند به اشکال گوناگونی اعلام شود. دو قیمت اصلی طلا که سرمایهگذاران باید از آنها آگاه باشند، قیمتهای نقدی (Spot Price) و قیمتهای آتی (Futures Price) طلا هستند.
قیمت نقدی طلا: این قیمت، نرخ فعلی بازار به ازای هر اونس برای طلای فیزیکی به عنوان ماده اولیه است که گاهی اوقات طلای نقدی نیز نامیده میشود. صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله در بورس (ETF) طلا که توسط داراییهای طلای فیزیکی پشتیبانی میشوند، عموماً از قیمت نقدی طلا تبعیت میکنند. این قیمت کمتر از مبلغی است که برای خرید سکه، شمش یا جواهرات طلا پرداخت میشود، زیرا قیمت نهایی شامل هزینههای پالایش، بازاریابی، سربار فروشنده و سود است.
معاملات آتی طلا: قراردادهای آتی طلا، معاملاتی هستند که تحویل و قیمت طلا را در تاریخ مشخصی در آینده الزامآور میکنند. این قراردادها در بورس قابل معامله بوده و نقدینگی بیشتری نسبت به طلای فیزیکی دارند. تسویه آنها در تاریخ انقضای قرارداد یا زودتر، چه به صورت مالی و چه از طریق تحویل فیزیکی، انجام میشود. تسویه نقدی شامل پرداخت سود یا زیان قرارداد به صورت نقدی است، در حالی که تحویل به معنای ارسال طلای فیزیکی توسط فروشنده به خریدار با قیمت توافق شده در قرارداد است. معاملات آتی طلا در سال ۲۰۲۵ با رشد بیش از ۶۵ درصدی، قویترین عملکرد سالانه این فلز گرانبها را از سال ۱۹۷۹ به ثبت رساند.
تاریخچه قیمت طلا: چهار برابر شدن ارزش در یک دهه
طلا هزاران سال است که به عنوان یک کالای ارزشمند شناخته شده و کاربردهای متنوعی از ارز گرفته تا جواهرات داشته است. این فلز گرانبها به طور گستردهای به عنوان یک دارایی امن، به ویژه در دورههای عدم اطمینان اقتصادی یا نوسانات بازار، مورد توجه قرار میگیرد.
تا سال ۱۹۷۱، دلار آمریکا از نظر فیزیکی با وزن خاصی از طلا تعریف میشد. تحت استاندارد کلاسیک طلا، تقریباً به مدت یک قرن از سال ۱۸۳۴ تا ۱۹۳۳، افراد میتوانستند با ۲۰ دلار یک اونس طلا مبادله کنند. در سال ۱۹۳۳ و در بحبوحه رکود بزرگ آمریکا، قیمت طلا برای تحریک اقتصاد به ۳۵ دلار در هر اونس افزایش یافت.
در سال ۱۹۷۱، در دوران ریاست جمهوری ریچارد نیکسون، طلا از دلار جدا شد و قیمت آن توسط عوامل بازار تعیین گردید. در طول ۱۰ سال گذشته، قیمت طلا از حدود ۱۲۵۰ دلار در سال ۲۰۱۶، چهار برابر شده و به حدود ۵۰۰۰ دلار در حال حاضر رسیده است.
عوامل کلیدی موثر بر نوسانات قیمت طلا
قیمتهای نقدی و آتی طلا در درجه اول توسط عرضه و تقاضا تعیین میشوند. عوامل متعددی بر عرضه و تقاضای طلا تأثیر میگذارند که عبارتند از:
- رویدادهای ژئوپلیتیکی: طلا به عنوان یک دارایی امن شناخته میشود، به این معنی که میتواند در زمان بیثباتی یا کاهش ارزش سهام و سایر داراییها، ارزش خود را حفظ کرده و حتی افزایش دهد. درگیریهای نظامی و اختلافات تجاری میتوانند منجر به نوسانات در بازار سهام شوند و به نوبه خود، تقاضا برای طلا را افزایش دهند.
- روند خرید بانکهای مرکزی: بانکهای مرکزی برای محافظت در برابر تورم و حمایت از ثبات اقتصادی، طلا را در ذخایر خود نگهداری میکنند. برخلاف ارزهای سنتی، قیمت طلا به سیستم بانکی که در معرض دستکاری یا فروپاشی است، وابسته نیست. خرید و فروش مقادیر زیاد طلا توسط بانکهای مرکزی، بر عرضه جهانی این فلز تأثیرگذار است.
- تورم: بسیاری از سرمایهگذاران طلا را یک پوشش مؤثر در برابر تورم میدانند. بنابراین، افزایش نرخ تورم میتواند تقاضا برای طلا را تحریک کرده و قیمت آن را بالا ببرد.
- نرخ بهره: معمولاً بین نرخ بهره و قیمت طلا یک رابطه معکوس وجود دارد. با افزایش نرخ بهره، قیمت طلا میتواند کاهش یابد و برعکس، کاهش نرخ بهره میتواند منجر به افزایش قیمت طلا شود. این پدیده تا حدودی به این دلیل است که طلا سود تقسیمی پرداخت نمیکند؛ در حالی که داراییهای نقدی و با درآمد ثابت در محیطهای با نرخ بهره بالاتر، بازده بیشتری تولید میکنند و ترجیح داده میشوند.
- تولید معدن: میزان تولید معادن طلا بر عرضه جهانی این فلز تأثیر میگذارد، در حالی که هزینههای تولید نیز بر قیمت نهایی طلا اثرگذار هستند.
قیمتگذاری طلا در کشورهای مختلف چگونه تعیین میشود؟
قیمت طلا در سطح جهانی بر اساس بازار لحظهای (Spot Market) تعیین میگردد؛ جایی که یک اونس تروی در بورسهایی مانند لندن و نیویورک به دلار آمریکا معامله میشود. قیمتهای محلی با تبدیل نرخ دلار به ارزهای داخلی متفاوت است و دلالان برای هزینههای ضرب، توزیع و با توجه به میزان تقاضا، نرخ خاصی را اضافه میکنند.
مالیات و عوارض واردات نیز بر هزینه نهایی تأثیر میگذارند. به عنوان مثال، هند ۳ درصد مالیات بر کالا و خدمات اضافه میکند، در حالی که بریتانیا و امارات متحده عربی هیچ مالیاتی بر سرمایهگذاریهای طلا اعمال نمیکنند.
کشورهای مختلف سکهها و شمشهای طلای منحصر به فردی تولید میکنند که هر یک ویژگیها و اهمیت فرهنگی خاص خود را دارند. نمونههای قابل توجه شامل «عقاب طلایی» در آمریکا، «پاندای طلایی» در چین و «کروگراند» در آفریقای جنوبی است.
پیشتازان جهانی در ذخایر طلا
ایالات متحده آمریکا با ۸۱۳۳ تن ذخیره طلا، که تقریباً برابر با مجموع سه کشور بعدی در این فهرست است، در صدر کشورهای دارای بیشترین ذخایر طلا در جهان قرار دارد. آلمان با ۳۳۵۰ تن در جایگاه دوم و ایتالیا با ۲۴۵۱ تن در جایگاه سوم قرار گرفتهاند.
فرانسه (۲۴۳۷ تن)، روسیه (۲۳۲۹.۶ تن)، چین (۲۳۰۳.۵ تن)، سوئیس (۱۰۳۹.۹ تن)، هند (۸۸۰.۲ تن)، ژاپن (۸۴۶ تن) و هلند (۶۱۲.۵ تن) به ترتیب فهرست ۱۰ کشور برتر جهان را از نظر میزان ذخایر طلا تکمیل میکنند.
