پایان رویای خانه دار شدن: ۸۴ درصد مردم تسلیم شدند!
تورم و افزایش قیمت مسکن و خودرو، قدرت خرید را کاسته و ناامیدی به بار آورده است.
تازهترین آمارها نشان میدهد که تورم فزاینده، امید به خانهدار شدن یا خرید خودرو را در چهار سال اخیر به پایینترین سطح خود رسانده است. این وضعیت، رؤیای مالکیت مسکن یا خودرو را برای بخش قابل توجهی از جامعه به مراتب دور از دسترس کرده است.
افزایش بیسابقه ناامیدی از دستیابی به مسکن و خودرو
بر اساس گزارشهای منتشر شده، انتظارات برای دستیابی به داراییهای مهمی چون مسکن و خودرو به شدت کاهش یافته است. دیگر صرف خیالپردازی درباره خانهدار شدن یا خرید خودروی نو برای بخش بزرگی از جامعه دور از دسترس به نظر میرسد، که نشاندهنده عمق ناامیدی در میان شهروندان است.
نوسانات شدید در بازار مسکن و خودرو
بازارهای دارایی که به عنوان دماسنج وضعیت اقتصادی خانوارها شناخته میشوند، این روزها شاهد نوسانات قیمتی بیسابقهای هستند. طی یک ماه گذشته، قیمت مسکن ۲۰ درصد و قیمت خودرو ۳۰ درصد افزایش یافته است. اگرچه کارشناسان معتقدند بازار مسکن همچنان در رکود به سر میبرد و این افزایشها تنها پیشلرزههای بازار محسوب میشوند، اما بازار خودرو تحرکات قابل توجهی را تجربه کرده است.
دادههای منتشر شده توسط مرکز افکارسنجی ملت (وابسته به مرکز پژوهشهای مجلس) و آمارهای رسمی مرکز آمار ایران، وضعیت پیچیدهتری را بازگو میکنند. تورم خرید وسایل نقلیه در دیماه به رقم قابل توجه ۵۹ درصد رسیده که یک رکورد جدید است. در همین دوره، تورم مسکن نیز ۳۳ درصد اعلام شده است. این رقم هرچند بیشتر منعکسکننده تورم اجاره است، اما قیمت مسکن نیز روندی مشابه را طی میکند.
۸۴ درصد مردم: «امیدی به خانهدار شدن نداریم»
بخش تلخ ماجرا، ریشه دواندن ناامیدی عمیق در جامعه است. نتایج نظرسنجی آبان ۱۴۰۴ نشان میدهد که ۸۴ درصد از پاسخگویان، «اصلاً احتمال ندارد» بتوانند در یک سال آینده خانهای بخرند. تنها ۲.۴ درصد از جامعه همچنان امید بالایی به خرید مسکن دارند. بازنشستگان بیش از سایر گروهها امید خود را از دست دادهاند؛ به طوری که هرچه وضعیت اقتصادی خانوار بدتر ارزیابی شود، احتمال خرید مسکن در ذهن افراد به صفر میل میکند.
مقایسه با دادههای تاریخی نیز نشانگر تشدید این ناامیدی است. در پاییز و زمستان سال ۱۴۰۰، درصد افرادی که امیدی به خرید خانه نداشتند، زیر ۸۰ درصد (حدود ۷۱.۶ درصد در بهمنماه) بود. اما پس از سال ۱۴۰۱، این نرخ به بالای ۸۶ درصد رسید. نکته قابل تأمل اینجاست که ۷۹.۷ درصد از مالکان فعلی مسکن نیز امیدی به تغییر یا ارتقای خانه خود ندارند، که این نرخ در چهار سال گذشته تقریباً ثابت مانده و نشاندهنده قفل شدن بازار مسکن است.
۷۵ درصد پاسخگویان: قید خرید خودرو را زدهایم
وضعیت در بازار خودرو نیز دستکمی از مسکن ندارد. ۷۵ درصد از مردم در پاسخ به این سوال که آیا در سال آینده خودرو میخرند، پاسخ منفی مطلق دادهاند. شکاف طبقاتی در این بخش نیز آشکارتر است؛ ۸۲.۸ درصد از کسانی که درآمدشان کفاف زندگی روزمره را نمیدهد، قید خرید خودرو را زدهاند. حتی در میان افرادی که دخل و خرجشان با هم میخواند، ۶۷.۲ درصد از خرید خودرو ناامید هستند. این آمار نشان میدهد که داشتن درآمد متوسط نیز دیگر تضمینی برای خرید خودرو نیست. در این میان، شاغلان بخش خصوصی و آزاد، امید بیشتری به خرید خودرو دارند.
معمای تمایل به تعویض خودرو با وجود کاهش قدرت خرید
در میان این آمارهای نگرانکننده، یک نکته قابل توجه وجود دارد. با وجود کاهش قدرت خرید، تمایل مالکان خودرو برای تعویض وسیله نقلیه خود نسبت به سالهای قبل افزایش یافته است. در بهار سال جاری، حدود ۲۸.۹ درصد افراد اعلام کردهاند که احتمال دارد خودروی خود را عوض کنند که بالاترین نرخ در چهار سال گذشته است.
تحلیلگران معتقدند این پدیده را نمیتوان صرفاً اقتصادی دانست. یکی از احتمالات مطرح، نارضایتی فزاینده از کیفیت خودروهای فعلی است که ممکن است بخش بیشتری از مالکان را بر آن داشته باشد تا با وجود دشواریهای اقتصادی، به فکر تعویض خودروی خود باشند.
