فوری: تصمیم سرنوشتساز! خودرو بخرید یا پولتان را دود کنید؟
نوسانات دلار بازار خودرو ایران را درگیر رکود تورمی و ابهامات قیمتی کرده است.
با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال، بازار خودرو آزاد کشور شاهد نوسانات قیمتی قابل توجهی است که با وضعیت روزهای پایانی دیماه تفاوت محسوسی دارد. در حالی که ارزانترین خودروهای داخلی با قیمتهایی بیش از ۸۵۰ میلیون تومان عرضه میشوند، قیمت نسخههای فولآپشن شاهین از مرز دو میلیارد تومان نیز فراتر رفته است. کارشناسان اقتصادی برای ۴۵ روز باقیمانده تا پایان سال دو سناریوی اصلی را برای آینده بازار متصور هستند؛ تداوم روند صعودی یا عقبگرد و کاهش قیمتها.
سناریوی اول: پیشبینی تداوم افزایش قیمتها در بازار خودرو
بر اساس سناریوی اول، متغیرهای کلان اقتصادی و حتی سیاسی نقش پررنگی در تعیین مسیر آتی بازار خودرو ایفا خواهند کرد. طرفداران این دیدگاه معتقدند که بازار خودرو، که معمولاً با تأخیر کوتاهی نسبت به بازار ارز واکنش نشان میدهد، هنوز تمام پتانسیل تورمی خود را تخلیه نکرده است. دو عامل قدرتمند به عنوان بازیگران اصلی این سناریو، میتوانند روند صعودی قیمتها را در بازار خودرو حفظ کنند.
۱. اثر جهش نرخ ارز بر قیمت خودرو
مهمترین محرک بازار خودرو، نرخ ارز است. در نیمه ابتدایی بهمنماه، قیمت دلار در بازار آزاد سقفهای تاریخی را جابهجا کرد و به کانال ۱۵۵ هزار تومان رسید. تجربه نشان میدهد که رابطهای مستقیم بین قیمت خودرو و نرخ دلار وجود دارد و خودرو پس از تأخیری چند روزه به جهشهای ارزی واکنش نشان میدهد. تثبیت دلار در کانالهای بالای ۱۵۵ هزار تومان، سیگنالی مهم به تمام بازارها ارسال کرده و موجب افزایش ارقام پیشنهادی فروشندگان خودرو شده است. در صورت پایداری یا تمایل به صعود بیشتر نرخ دلار در روزهای آتی، موج دوم گرانی در بازار خودرو، بهویژه برای خودروهای مونتاژی و وارداتی، اجتنابناپذیر به نظر میرسد، چرا که تأثیر کامل دلار ۱۵۵ هزار تومانی هنوز در قیمتها لحاظ نشده است.
۲. تأثیر افزایش قیمت کارخانهای بر بازار آزاد
دومین عاملی که میتواند به تداوم روند افزایشی قیمتها در بازار آزاد کمک کند، احتمال افزایش قیمت کارخانه است. هرچند افزایش ۵۰ تا ۶۰ درصدی اولیه قیمت محصولات ایرانخودرو در بهمنماه با مخالفت وزارت صمت و ورود دادستانی متوقف شد، اما زمزمههای غیررسمی از تعدیل این ضریب و افزایش حدود ۲۰ تا ۳۰ درصدی قیمتها حکایت دارد. صدور مجوز افزایش قیمت در کارخانه، تحت هر شرایطی، میتواند دلیلی برای حفظ حاشیه سود فروشندگان و بالارفتن قیمتها در بازار آزاد تلقی شود و بر روند صعودی کلی بازار تأثیر بگذارد. در حال حاضر، شاهین پلاس نیز به جمع خودروهای بالای دو میلیارد تومان در بازار پیوسته است.
سناریوی دوم: احتمال کاهش قیمتها و اصلاح بازار
در مقابل سناریوی اول، دیدگاهی وجود دارد که بازار خودرو را در حال تجربه یک حباب قیمتی بزرگ و شرایط فعلی را ناپایدار میداند. در این سناریو، عواملی میتوانند نه تنها مانع از رشد بیشتر قیمتها شوند، بلکه منجر به اصلاح و عقبنشینی فروشندگان از قیمتهای کنونی گردند.
۱. سیگنالهای مثبت دیپلماتیک و پتانسیل افت دلار
در نیمه بهمنماه، اخبار متعددی مبنی بر احتمال ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا منتشر شد. نرخ دلار همواره به این اخبار واکنش نشان داده و از حساسیت بالایی نسبت به تحولات سیاسی برخوردار است. در صورت مخابره یک سیگنال رسمی و قوی از پیشرفت مذاکرات در روزهای آتی، دلار که با هیجان و ترس تا ۱۵۵ هزار تومان صعود کرده، پتانسیل ریزش سریع و اصلاح عمیق را خواهد داشت. این کاهش نرخ ارز بلافاصله جو روانی بازار خودرو را معکوس کرده و خریداران هیجانی گذشته را به فروشندگان تبدیل خواهد کرد تا از ضرر بیشتر جلوگیری شود.
۲. رکود معاملات و خستگی فروشندگان
وضعیت واقعی کف بازار، نکتهای حائز اهمیت است که در هیاهوی قیمت دلار کمتر به آن توجه میشود. گزارشهای میدانی از مراکز تعویض پلاک و نمایشگاههای خودرو حاکی از آن است که حجم معاملات در سطح بالایی قرار ندارد. قیمتهای بالا بیشتر روی کاغذ و در آگهیهای اینترنتی دیده میشوند، در حالی که در بازار خبری از خریدار نقد نیست. مقایسه قدرت خرید مصرفکننده واقعی با قیمتهای کنونی نشان میدهد که خرید خودروهایی نظیر دنا پلاس اتوماتیک و تارا اتوماتیک با بیش از یک میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان و حتی ارزانترین مدلهای داخلی مثل کوییک و ساینا با ۸۵۰ میلیون تومان، برای عموم دشوار است. این وضعیت که اصطلاحاً رکود تورمی نامیده میشود، نمیتواند برای طولانیمدت ادامه یابد. فروشندگان واقعی نمیتوانند تا ابد منتظر مشتری بمانند و عدم وجود خریدار فعال، آنها را مجبور به عقبنشینی از قیمتهای پیشنهادی میکند. تداوم این رکود در روزهای آینده میتواند منجر به شکست قیمتها شود.
