شوک به بازار: بازرگانان درباره تکنرخی شدن ارز چه پیشبینی کردند؟
سیاست ارزی جدید، جراحی اقتصاد ایران را با تکنرخی شدن ارز و حذف رانت برای مهار تورم کلید میزند.
بازار ارز کشور از صبح امروز (۱۵ دی ۱۴۰۴) وارد فاز جدیدی از سیاستهای اصلاحی شده است. بر اساس دادههای تابلو معاملات، سیاستگذار با کاهش محسوس فاصله قیمتی میان تالار اول و دوم، گام عملی خود را برای تحقق وعده «تکنرخی شدن ارز» و حذف بسترهای رانتزا برداشته است.
جهش چشمگیر نرخ دلار در تالار اول
در حالی که تا روز گذشته نرخ دلار در تالار اول مرکز مبادله در محدوده ۸۴ هزار تومان نوسان میکرد، امروز با یک جهش اصلاحی به ۱۲۸ هزار و ۶۴۷ تومان رسید تا خود را به نرخ تالار دوم (۱۳۲ هزار و ۵۰۷ تومان) نزدیک کند. این حرکت که همزمان با انتقال ارز پتروشیمیها و ارز خدمات به تالار دوم انجام شده، نشاندهنده اراده دولت برای واقعیسازی قیمتها و پایان دادن به دوران دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی است.
حمایت رئیس مجمع عالی واردات از سیاست جدید ارزی
«علیرضا مناقبی»، رئیس مجمع عالی واردات، ضمن حمایت از این اقدام تأکید کرد: «هر جراحی اقتصادی با خونریزی و دوران نقاهت همراه است، اما این مسیر به تعادل قیمتها و بازگشت منابع به سفره مردم ختم خواهد شد.» وی افزود: «پیش از این، ارز با نرخهای ترجیحی تنها به جیب افراد خاص میرفت، اما اکنون با مدیریت صحیح، این مابهالتفاوت به صندوق دولت و نهایتاً به نفع معیشت عمومی بازخواهد گشت.»
نگرانیها درباره تکرار چرخه نرخهای ترجیحی
در همین راستا، «مجیدرضا حریری»، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین، در تحلیل ابعاد این تصمیم گفت: «اصلیترین مشکل اقتصاد ما فساد است و تکنرخی یا چندنرخی بودن فرقی در اصل ماجرا ندارد، مگر اینکه رانت ریشهکن شود.» وی با هشدار نسبت به تکرار چرخه نرخهای ترجیحی افزود: «نگرانی اصلی این است که پس از مدتی دوباره یک نرخ جدید (مثلاً ۱۱۰ یا ۱۲۰ هزار تومانی) به عنوان نرخ حمایتی تعریف شود. اگر قرار به چندنرخی بودن است، چرا هزینهها را بالا میبرید؟»
رئیس اتاق ایران و چین با انتقاد از ساختار تولید در کشور خاطرنشان کرد: «بسیاری از بنگاههای ما تنها با رانت و سوبسید زندهاند و در مقیاس کوچک تولید میکنند که سودآور نیست. برای مثال، اگر مرغ با ارز آزاد تولید شود و قیمتش از ۲ دلار فراتر رود، نشاندهنده آن است که ما راه تولید را بلد نیستیم؛ چراکه مرغ منجمد باکیفیت جهانی در بازار دبی حدود ۱.۸ تا ۲ دلار است.» حریری تصریح کرد: «بهانههای نقدینگی برای واردکننده پذیرفتنی نیست؛ چراکه واردکننده کالای قبلی خود را با قیمت جدید میفروشد و نقدینگی لازم برای جایگزینی کالا را به دست میآورد.»
افزایش انگیزه صادرکنندگان برای بازگشت ارز با تکنرخی شدن
«آرمان خالقی»، دبیرکل خانه صنعت و معدن، با اشاره به تصمیم سختی که دولت چهاردهم گرفت، گفت: دولت چهاردهم شجاعت بالایی از خود نشان داد که این اقدام را انجام داد. البته این جراحی اقتصادی قطعاً تبعات تورمی قابل توجهی دارد که دولت البته سعی کرده با طرحهایی حمایتی مثل کالابرگ آن را پوشش دهد.
وی افزود: اما به طور کلی، اینکه نرخ رسمی ارز به نرخ آزاد آن نزدیک شود، انگیزه صادرکنندگان را برای بازگشت ارز به کشور بیشتر میکند که این امر میتواند منجر به ثبات ارزی بیشتر شود.