شوکهکننده: راز «کارت را بده، سؤال نپرس» در نانواییها فاش شد؛ چگونه سرتان کلاه میگذارند؟+ فیلم
تعزیرات با گرانفروشی نان در نانواییها برخورد میکند؛ معیشت مردم و تخلفات اقتصادی کارتخوان در اولویت.
بررسیهای میدانی و تأیید سازمان تعزیرات حکومتی نشان میدهد برخی نانواییها با ثبت غیرواقعی تعداد نان در دستگاههای کارتخوان و سوءاستفاده از عدم نظارت لحظهای مشتری، بهصورت پنهان اقدام به گرانفروشی میکنند. این تخلفات در شرایطی رخ میدهد که نان بهعنوان قوت غالب و شاخصی مهم در سبد معیشت خانوار، جایگاهی حیاتی در اقتصاد و اعتماد اجتماعی دارد.
تخلفات پنهان در نانواییها: افزایش غیررسمی هزینه نان
با وجود فشارهای اقتصادی بر اقشار مختلف جامعه، گزارشهای متعددی از تخلفات برخی نانواییها به گوش میرسد که نه از طریق افزایش رسمی قیمت، بلکه بهصورتی خزنده و پنهان انجام میشود. این شیوه شامل فروش یک قرص نان به چند برابر قیمت مصوب، آن هم نه با تابلو و اعلام علنی، بلکه از مسیر دستگاههای کارتخوان است که شناسایی آن برای شهروندان دشوار است. برای مقابله با این نوع تخلفات، دستگاههای پوز سفید ویژه نانوایان طراحی و توزیع شد که تعداد نان، نوع آن و مبلغ دقیق خرید را ثبت میکند و امکان رصد هوشمند را برای نهادهای نظارتی فراهم میسازد؛ اما آنچه در میدان عمل رخ میدهد، فاصله معناداری با فلسفه این ابزار نظارتی دارد.
روایت میدانی از گرانفروشی خزنده
پس از وصول گزارشات مردمی از گرانفروشی پنهان نانواییها، بررسیهای میدانی در چند نانوایی در محلههای مختلف شهر تهران انجام شد. نتایج این بررسیها نگرانکننده است؛ در ۵ تا ۶ نانوایی که بهصورت تصادفی مورد بازدید قرار گرفتند، الگوی مشابهی از تخلف مشاهده شد که نشان میدهد با مواردی اتفاقی یا فردی مواجه نیستیم، بلکه نوعی «رویه غلط جاافتاده» در بخشی از شبکه توزیع نان شکل گرفته است.
در برخی نانواییها، دستگاه پوز سفید اصلاً مورد استفاده قرار نمیگرفت و متصدیان، با ادعای خرابی دستگاه رسمی، پرداخت را از طریق کارتخوانهای شخصی یا غیررسمی انجام میدادند که صراحتاً تخلف محسوب میشود. در نانواییهایی که از پوز سفید استفاده میشد نیز، تخلف به شکل دیگری خودنمایی میکرد؛ به جای ثبت یک نان، دو یا حتی سه قرص نان در دستگاه ثبت میشد و یا هنگام دریافت هزینه نایلون، تعداد انتخابشده در دستگاه بیش از میزان واقعی بود. مجموع این «ریزتخلفات»، در نهایت به برداشت مبلغی بیشتر از حساب مشتری منجر میشد؛ بدون آنکه او متوجه شود دقیقاً بابت چه چیزی پرداخت کرده است.
وجه مشترک تمامی نانواییهای مورد بررسی، عدم اجازه به مشتری برای کشیدن کارت بانکی خود بود. کارت باید تحویل متصدی میشد و عملیات پرداخت پشت پیشخوان انجام میگرفت؛ جایی که نه مبلغ قابل رؤیت بود و نه تعداد نان ثبتشده، که عملاً حق نظارت لحظهای مشتری را سلب کرده و بستر تخلف را فراهم میسازد.
واکنش نانوایان و گلایههای مردمی
واکنش برخی متصدیان نانوایی به اعتراض مشتریان نیز قابل تأمل بود؛ پاسخهایی نظیر «همه همینطورند»، «نمیخواهی نخر» یا برخوردهای تند و پرخاشگرانه، نشان میدهد تخلف در برخی موارد چنان عادیسازی شده که مطالبه حق، بهعنوان مزاحمت تلقی میشود. در همین راستا، طی هفتههای اخیر، گزارشهای متعددی از سوی شهروندان درباره برداشتهای غیرمعمول از حسابهای بانکی هنگام خرید نان منتشر شده است.
تأیید تعزیرات حکومتی: تخلفات گرانفروشی محرز است
یاسر رایگانی، سخنگوی سازمان تعزیرات حکومتی، ضمن تأیید وقوع این تخلفات، اعلام کرد: «برخی نانوایان کارت بانکی مشتریان را از چند دستگاه مختلف میکشند یا تعداد نان و قیمت آن را خارج از عرف ثبت میکنند؛ بهعنوان مثال، یک نان ساده بهصورت سه یا چهار نان برای مشتری محاسبه میشود یا هزینه کنجد بهطور غیرمتعارف افزایش مییابد.» وی تأکید کرد که در هیچ شرایطی اجازه داده نمیشود کارت بانکی مشتری از دستگاههای غیررسمی کشیده شود و الزام قانونی این است که مبلغ خرید فقط از همان دستگاه اصلی ثبتشده در سامانه نانوایی دریافت شود.
رایگانی تصریح کرد: «این اقدامات مصداق گرانفروشی است و سازمان تعزیرات حکومتی با این تخلفات برخورد قانونی خواهد کرد. هموطنان میتوانند هرگونه تخلف را از طریق سامانههای نظارتی گزارش دهند تا در کوتاهترین زمان رسیدگی شود.» وی افزود که معمولاً قیمت نان در دستگاههای پوز مخصوص نانوایان بهروز است و هرگونه تخلف در ثبت تعداد نان یا دریافت مبلغ اضافه، پیگیری خواهد شد.
هشدار رئیس قوه قضائیه: سوءاستفاده از معیشت مردم پیگرد قانونی دارد
حجتالاسلاموالمسلمین محسنی اژهای، رئیس دستگاه قضا، پیشتر در هشتم دیماه سال جاری، به کسانی که فشار مضاعف بر معیشت مردم وارد میآورند، هشدار داده بود. وی تأکید کرده بود که «کسانی که در راستای هدف دشمن، فشار مضاعف بر مردم و معیشت مردم وارد میآورند، حتی اگر قصدشان با قصد دشمن یکسان نباشد، اما عملاً با کاری که میکنند همان خواسته دشمن را تأمین میکنند؛ باید به این افراد، هشدار و انذار دهیم و چنانچه توجه نکردند، ضروری است توسط دستگاههای ذیصلاح، با جدیت تعقیب و مجازات شوند.»
هرچند ممکن است انگیزه نانواییهای متخلف صرفاً سودجویی فردی باشد، اما نتیجه عملی رفتار آنان در شرایط فعلی چیزی جز تحمیل فشار مضاعف بر معیشت مردم نیست. این اقدام در عمل همان اثر مخربی را دارد که رئیس قوه قضائیه نسبت به آن هشدار داده است؛ لذا تخلف برخی نانواییها را نمیتوان صرفاً یک تخلف صنفی یا اقتصادی خرد تلقی کرد، بلکه میتواند مصداقی روشنی از رفتاری باشد که ناخواسته در امتداد همان فشاری قرار میگیرد که دشمنان کشور بهدنبال تحمیل آن بر زندگی روزمره مردم هستند.
