شوک به اقتصاد جهان: فهرست بزرگترین بانک‌های مرکزی و دارایی‌های نجومی‌شان!

منطقه یورو با دارایی‌های بالغ بر ۷.۱۳ تریلیون دلار، با فاصله‌ای اندک از چین و ایالات متحده آمریکا، در صدر فهرست بزرگترین بانک‌های مرکزی جهان قرار گرفته است. این رتبه‌بندی که بر اساس جدیدترین داده‌های «بانک تسویه حساب‌های بین‌المللی» (BIS) تا سه‌ ماهه سوم سال ۲۰۲۵ انجام شده، تصویری از قدرت مالی و اولویت‌های استراتژیک نهادهای پولی در سراسر جهان ارائه می‌دهد.

نقش حیاتی بانک‌های مرکزی در ثبات اقتصادی

بانک‌های مرکزی در شکل‌دهی به ثبات اقتصادی و اجرای سیاست‌های پولی نقشی بنیادین ایفا می‌کنند. ترازنامه‌های آنها که عمدتاً شامل اوراق بهادار دولتی، ذخایر ارزی خارجی و سایر ابزارهای مالی است، معیاری برای سنجش توان مالی و رویکردهای استراتژیک آنها به شمار می‌رود. این ترازنامه‌ها نه تنها اندازه اقتصادهای اصلی را بازتاب می‌دهند، بلکه تفاوت‌ها در راهبردهای سیاست پولی، سطوح تسهیل کمی و مداخلات ارزی را نیز نمایان می‌سازند.

رتبه‌بندی قدرت‌های پولی جهان

بر اساس گزارش «ویژوال کپیتالیست» و داده‌های BIS، ده بانک مرکزی برتر جهان از نظر میزان دارایی‌ها به شرح زیر است:

• منطقه یورو: ۷۱۳۰ میلیارد دلار
• چین: ۶۶۲۱ میلیارد دلار
• ایالات متحده: ۶۵۸۷ میلیارد دلار
• ژاپن: ۴۵۱۷ میلیارد دلار
• سوئیس: ۱۱۰۸ میلیارد دلار
• بریتانیا: ۱۰۰۱ میلیارد دلار
• هند: ۹۱۱ میلیارد دلار
• برزیل: ۸۹۸ میلیارد دلار
• سنگاپور: ۶۱۰ میلیارد دلار
• هنگ کنگ: ۵۳۴ میلیارد دلار

در صدر این فهرست، منطقه یورو با ۷.۱۳ تریلیون دلار دارایی قرار دارد و پس از آن چین با ۶.۶۲ تریلیون دلار و ایالات متحده با ۶.۵۹ تریلیون دلار با فاصله کمی جای گرفته‌اند. این سه قدرت اقتصادی در مجموع بیش از نیمی از کل دارایی‌های بانک‌های مرکزی جهان را در اختیار دارند. همچنین، سوئیس با وجود جمعیت کمتر، با بیش از ۱.۱ تریلیون دلار دارایی، موقعیت قابل توجهی دارد که عمدتاً ناشی از مداخلات ارزی و انباشت ذخایر بین‌المللی آن است.

مفهوم دارایی‌های بانک مرکزی

دارایی‌های بانک مرکزی شامل طیف وسیعی از اقلام مالی است؛ از ذخایر طلا و ارزهای خارجی گرفته تا اوراق قرضه دولتی و وام‌های اعطا شده به موسسات مالی. این ذخایر، شالوده عملیات پولی بانک مرکزی و توانایی آن در تأثیرگذاری بر نرخ بهره، کنترل تورم و تثبیت ارزش پول ملی را فراهم می‌آورند. از بانک‌های مرکزی به طور فزاینده‌ای انتظار می‌رود که نه تنها به عنوان وام‌دهندگان نهایی، بلکه به عنوان تثبیت‌کننده‌های بازارهای مالی از طریق خرید دارایی‌ها و ارائه تسهیلات نقدینگی نیز عمل کنند.

صعود بازارهای نوظهور در عرصه مالی جهانی

در حالی که اقتصادهای توسعه‌یافته همچنان صدرنشین فهرست هستند، بازارهای نوظهور نیز پیشرفت چشمگیری از خود نشان داده‌اند. بانک مرکزی هند با ۹۱۱ میلیارد دلار دارایی و برزیل با ۸۹۸ میلیارد دلار، جایگاه‌های مهمی در این رتبه‌بندی کسب کرده‌اند. این نفوذ مالی به پویایی‌های گسترده‌تر قدرت جهانی کمک می‌کند، چرا که ذخایر قوی بانک مرکزی به حمایت از ارزش ارز یک کشور در تجارت بین‌المللی یاری می‌رساند و کشورهایی با ذخایر بالا، نفوذ بیشتری بر اقتصاد جهانی دارند.

توانایی مدیریت شوک‌های مالی

هرچند کل دارایی‌ها به طور مستقیم تولید ناخالص داخلی یا بهره‌وری را اندازه‌گیری نمی‌کنند، اما نشان‌دهنده میزان قدرت یک بانک مرکزی برای اقدام به منظور تثبیت بازارها یا تأثیرگذاری بر نرخ ارز هستند. کشورهایی که پایه‌های دارایی بزرگتری دارند، اهرم‌های بیشتری برای مدیریت شوک‌های مالی احتمالی در اختیار دارند. با ورود به فاز جدیدی از انقباض پولی و تغییر جریان‌های سرمایه جهانی، درک این سطوح دارایی‌ها، بینش ارزشمندی در مورد اینکه کدام اقتصادها در بهترین موقعیت برای تحمل نوسانات آینده قرار دارند، فراهم می‌آورد.