شوک بزرگ: یارانه‌ها چطور از جیب انرژی، جیب شما را خالی می‌کنند؟

بر اساس لایحه بودجه پیشنهادی سال 1405، منابع و مصارف هدفمندی یارانه‌ها با رشد 21 درصدی نسبت به رقم مصوب سال جاری، به 1,267 هزار میلیارد تومان افزایش یافته است. این افزایش عمدتاً ناشی از تکیه دولت بر افزایش نرخ سوخت و درآمدهای مالیاتی از جمله مالیات بر ارزش افزوده برای تأمین تعهدات یارانه‌ای است.

رشد چشمگیر منابع هدفمندی در بودجه 1405

یکی از مهم‌ترین بخش‌های لایحه بودجه سال 1405، جدول مربوط به منابع و مصارف هدفمندی یارانه‌ها است. بر اساس این لایحه، سقف منابع و مصارف هدفمندی به 1,267 هزار میلیارد تومان رسیده که نشان‌دهنده رشد قابل توجه 21 درصدی در مقایسه با رقم مصوب سال جاری است. این رشد بیانگر برنامه‌ریزی دولت برای مدیریت و تأمین یارانه‌ها در سال آتی است.

افزایش درآمدهای حاصل از فروش سوخت و گاز

بررسی اجزای منابع هدفمندی حاکی از آن است که فروش داخلی فرآورده‌های نفتی به دلیل افزایش نرخ سوم بنزین، رشد نرخ نفت‌گاز خارج از سهمیه و افزایش نرخ سوخت هوایی، در مجموع 49 درصد افزایش یافته است. این بخش یکی از مهم‌ترین محرک‌های رشد منابع هدفمندی در سال آینده محسوب می‌شود. در بخش فروش داخلی گاز نیز، که قیمت آن بر اساس فرمول خوراک و وابسته به نرخ ارز رسمی تعیین می‌شود، با پیش‌بینی افزایش تدریجی نرخ ارز، منابع حاصل از این محل 11 درصد نسبت به رقم مصوب سال جاری و 47 درصد نسبت به برآورد عملکرد افزایش یافته است.

صادرات و کاهش کمک زیان هدفمندی

صادرات فرآورده‌ها در لایحه بودجه 1405 هم‌سطح رقم مصوب سال جاری در نظر گرفته شده، اما در مقایسه با برآورد عملکرد تا پایان سال، افزایش قابل توجه 76 درصدی را نشان می‌دهد. در مقابل، کمک زیان دریافتی هدفمندی در لایحه بودجه سال آینده نسبت به قانون بودجه 1404، 50 درصد کاهش یافته است که نشان‌دهنده بازنگری در سیاست‌های حمایتی این بخش است.

نقش مالیات بر ارزش افزوده در تأمین منابع

به‌منظور پوشش کسری احتمالی منابع هدفمندی و تأمین مالی پرداخت کالابرگ الکترونیک، دولت منابع حاصل از افزایش دو واحد درصدی مالیات بر ارزش افزوده را به سرجمع منابع هدفمندی اضافه کرده است. این اقدام نشان‌دهنده رویکرد دولت برای جبران کسری‌ها و تأمین تعهدات خود از طریق درآمدهای مالیاتی است.

هشدار کارشناسان درباره اتکا به افزایش نرخ‌ها

کارشناسان اقتصادی معتقدند که ترکیب منابع هدفمندی در لایحه بودجه 1405 نشان‌دهنده اتکای بیشتر دولت به افزایش نرخ حامل‌های انرژی و درآمدهای مالیاتی برای تأمین تعهدات یارانه‌ای است. این رویکرد می‌تواند آثار اقتصادی و معیشتی قابل توجهی در سال آینده داشته باشد و نیازمند رصد دقیق خواهد بود تا تأثیرات آن بر زندگی مردم مدیریت شود.